2025/10 Genelgesi Kurum Kontrol Listesi: Belediye, Üniversite ve Bankalar İçin Adımlar

Kısa cevap: 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile web siteleri ve mobil uygulamaların WCAG 2.2 A seviyesi ve "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi"ne uygun olması zorunlu hale geldi. Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler, özel okullar, taşıma firmaları, A grubu seyahat acenteleri ve 200.000+ aboneli elektronik haberleşme işletmecileri için uyum süresi 21 Haziran 2026'da doldu, e-ticaret hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027'dir. 5378 sayılı Kanun'un idari para cezası rejimi (tespit başına 5.000-25.000 TL, yıllık tavan 500.000 TL) mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir; web siteleri için doğrudan bir ceza tarifesi henüz belirlenmemiştir. Web tarafındaki asıl risk denetim komisyonları, TİHEK gözetimi ve itibar kaybıdır.

Güncelleme (Ağustos 2026): 1 yıl grubunun son tarihi (21 Haziran 2026) geçti; yükümlülük yürürlükte. Yazının süre ve yaptırım bölümleri buna göre güncellendi.

Genelge'nin yasal dayanağı

2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 21 Haziran 2025 Cumartesi günü Resmî Gazete'nin 32933 sayılı nüshasında yayımlandı. Genelge'nin yasal dayanağı 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve özellikle bu Kanun'un Geçici Madde 3 hükmüdür.

5378 sayılı Kanun, Türkiye'nin engelli vatandaşlarının insan haklarını korumak ve yaşamın tüm alanlarına eşit erişimini sağlamak amacıyla 2005 yılında çıkarılmış temel mevzuattır. Geçici Madde 3, dijital ortamlardaki erişilebilirlik yükümlülüklerini ve bu yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak idari yaptırımları düzenler.

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, bu yasal çerçeveyi somut takvim ve uygulama esaslarıyla hayata geçirir. Önceden yayımlanmış olan KAİK (Kamu Bilgi Sistemlerinde Erişilebilirlik Kılavuzu — 2019/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde) kamu kurumları için bir rehber/kılavuz niteliği taşırken, 2025/10 sayılı Genelge doğrudan ceza yaptırımı içermesiyle ondan ayrılır.

İlgili kaynaklar:

• Resmî Gazete tam metin (PDF)
• TİHEK basın açıklaması
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı resmî PDF

Kimleri kapsıyor? (9 kategori)

Genelge, kapsamı oldukça geniş tutarak hem kamu hem de özel sektörün belirli kollarını bağlıyor. Aşağıdaki tabloda kapsamdaki kurum kategorileri ve son uyum tarihleri yer alıyor:

Görüldüğü üzere, e-ticaret hizmet sağlayıcıları için 1 yıl daha uzun bir geçiş süresi tanınmıştır. Bunun temel sebebi, e-ticaret sektörünün dinamik yapısı ve çok sayıda kategori sayfası, ürün sayfası, ödeme akışı gibi karmaşık kullanıcı yolculuklarının erişilebilir hale getirilmesi için ek mühendislik eforu gerektirmesidir.

Önemli: "200.000+ aboneli elektronik haberleşme işletmecisi" tanımı, BTK'nın yayımladığı aktif abone sayılarına göre belirlenir; mobil operatörler (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom), kablo TV/internet, sabit hat operatörleri ve OTT mesajlaşma platformlarından ilgili büyüklüğe ulaşanlar bu kapsama girer.

Hangi standart? WCAG 2.2 A seviyesi

Genelge'nin teknik referansı şu iki belgedir:

1. Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi — Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan ulusal kontrol listesi
2. WCAG 2.2 (Web Content Accessibility Guidelines) — A Seviyesi

WCAG 2.2 standardı W3C (World Wide Web Consortium) tarafından 5 Ekim 2023'te yayımlanan ve dünya genelinde kabul gören web erişilebilirlik standardıdır. Standart üç uyum seviyesinde derecelendirilir:

• A (en temel) — 30 başarı kriteri içerir, asgari erişilebilirlik
• AA (önerilen) — 55 başarı kriteri, kamu/kurumsal pratik
• AAA (en üst) — 86 başarı kriteri, özelleşmiş içerikler için

2025/10 sayılı Genelge yalnızca A seviyesini zorunlu kılar. Ancak hukuk uzmanlarının ortak tavsiyesi, ilerideki sıkılaşmaları ve uluslararası ihaleleri (EAA — Avrupa Erişilebilirlik Yasası 28 Haziran 2025) gözeterek AA seviyesinde hedeflemektir.

Üç komisyon yapısı

Genelge, denetim ve uygulamayı üç farklı komisyon düzeyinde örgütler:

1. İzleme Komisyonu

• Başkanlık: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı
• Görev: Genel uyumluluğun ulusal düzeyde izlenmesi, yıllık raporların hazırlanması, kamuoyu bilgilendirmesi

2. Danışma Komisyonu

• Başkanlık: İlgili Bakan Yardımcısı
• Üyeler: İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TÜBİTAK, Türksat ve iki konfederasyon (engelli sivil toplum kuruluşları)
• Görev: Teknik standartların güncellenmesi, sektör temsilcileriyle istişare, ulusal kontrol listesinin revizyonu

3. İnceleme Komisyonu (her kurum kendi bünyesinde)

Genelge'nin en kritik yeniliği: kapsamdaki her kurum, kuruluş veya şirket, kendi bünyesinde bir İnceleme Komisyonu kurmak zorundadır. Bu komisyon:

• Web sitesi ve mobil uygulamaların teknik incelemesini yapar
• Uyumluluk raporlarını hazırlar
• Tespit edilen ihlallerin giderilmesini takip eder
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na rapor verir

Bu yapı, denetim yükünün merkezîden ademimerkeziye kaydırılmasını sağlar; her kurum kendi durumundan birinci derecede sorumludur.

Ceza ve yaptırımlar

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun Geçici Madde 3, erişilebilirlik yükümlülüklerine uyulmaması hâlinde uygulanacak bir idari para cezası rejimi tanımlar:

Tipik tespit örnekleri

Bir belediyenin web sitesinde bir denetimde şu tür ihlaller ayrı ayrı tespit edilebilir:

1. Görsellerde alternatif metin yok (WCAG 1.1.1)
2. Form etiketleri eksik (WCAG 1.3.1)
3. Renk kontrastı yetersiz (WCAG 1.4.3 — AA kriteri ama A'da da var)
4. Klavyeyle navigasyon mümkün değil (WCAG 2.1.1)
5. Klavye tuzağı bulunuyor (WCAG 2.1.2)
6. Sayfa başlığı yok (WCAG 2.4.2)
7. Link metinleri "tıklayın" gibi anlamsız (WCAG 2.4.4)
8. Sayfa dili tanımlanmamış (WCAG 3.1.1)
9. Hata mesajları belirsiz (WCAG 3.3.1)
10. Yapısal HTML eksik (WCAG 4.1.2)

Önemli: 5378'deki tarife mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe (bina, açık alan, toplu taşıma) yöneliktir; web siteleri ve mobil uygulamalar için doğrudan bir ceza tarifesi henüz belirlenmemiştir. Bu nedenle yukarıdaki tespitlerin bugünkü sonucu para cezasından çok denetim raporu, giderim talebi, kurumsal ve kamu ihale şartları ile itibar riskidir; tespit sayısı arttıkça kurumun denetim yükü de büyür. Olası bir tarife genişlemesine karşı erken uyum en güvenli yoldur. Bu bilgiler hukuki tavsiye değildir; kurumunuzun durumu için avukata danışın.

Erişilebilirlik Logosu

Genelge'nin teşvik edici unsuru: uyumlu bulunan web siteleri ve mobil uygulamalara Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından "Erişilebilirlik Logosu" verilecektir.

• Logo 2 yıl süreyle geçerlidir
• 2 yıl sonunda yeniden tarama ve onay süreci gerekir
• Logo, kurumun web sitesinde ve mobil uygulamasında görünür yerde sergilenebilir
• Pazarlama ve marka değeri açısından rekabet avantajı sağlar (özellikle bankacılık, e-ticaret ve sağlık sektörlerinde)

Logo, Bakanlığın internet sitesinde kayıtlı/onaylı kurumlar listesinde de yayımlanır; bu liste hem vatandaşlar hem de B2B ortaklar için referans niteliğindedir.

WCAG 2.2 A seviyesi: 30 başarı kriteri

WCAG 2.2 A seviyesi 30 başarı kriteri (success criteria) içerir. Bunlar dört prensibe bölünür: POUR — Perceivable (Algılanabilir), Operable (Kullanılabilir), Understandable (Anlaşılabilir), Robust (Sağlam).

Algılanabilir (Perceivable):

• 1.1.1 Non-text Content (alternatif metin)
• 1.2.1 Audio-only ve Video-only (Prerecorded)
• 1.2.2 Captions (Prerecorded)
• 1.2.3 Audio Description veya Media Alternative
• 1.3.1 Info and Relationships (semantik yapı)
• 1.3.2 Meaningful Sequence
• 1.3.3 Sensory Characteristics
• 1.4.1 Use of Color
• 1.4.2 Audio Control

Kullanılabilir (Operable):

• 2.1.1 Keyboard
• 2.1.2 No Keyboard Trap
• 2.1.4 Character Key Shortcuts
• 2.2.1 Timing Adjustable
• 2.2.2 Pause, Stop, Hide
• 2.3.1 Three Flashes or Below Threshold
• 2.4.1 Bypass Blocks (skip link)
• 2.4.2 Page Titled
• 2.4.3 Focus Order
• 2.4.4 Link Purpose (In Context)
• 2.5.1 Pointer Gestures
• 2.5.2 Pointer Cancellation
• 2.5.3 Label in Name
• 2.5.4 Motion Actuation

Anlaşılabilir (Understandable):

• 3.1.1 Language of Page
• 3.2.1 On Focus
• 3.2.2 On Input
• 3.2.6 Consistent Help (WCAG 2.2 ile eklendi)
• 3.3.1 Error Identification
• 3.3.2 Labels or Instructions
• 3.3.7 Redundant Entry (WCAG 2.2 ile eklendi)

Sağlam (Robust):

• 4.1.2 Name, Role, Value

WCAG 2.2 ile yeni eklenen kriterler (2.4.11 Focus Not Obscured, 2.5.7 Dragging Movements, 2.5.8 Target Size Minimum, 3.2.6, 3.3.7, 3.3.8) toplam 9 başarı kriteri olup bunların büyük bölümü AA seviyesindedir; A seviyesinde 3.2.6 Consistent Help ve 3.3.7 Redundant Entry doğrudan ilgilidir.

Sektör bazlı uyum stratejisi

Belediyeler

E-belediye platformları, vergi/su faturası ödeme, başvuru formları ve duyuru sayfaları en kritik dokunma noktalarıdır. Skip link, klavye navigasyonu, form etiketleri ve alternatif metin önceliklendirilmelidir. KAİK kılavuzu ile birlikte ele alındığında çift uyum sağlanmış olur.

Kamu Kurumları Çözümü sayfasındaki belediye paketi bu ihtiyacı tek tıkla karşılar.

Üniversiteler

Öğrenci işleri bilgi sistemleri (OBS), kütüphane kataloğu, e-ders platformları ve duyuru sayfaları. Sınav kayıt formları, ders programı tabloları ve PDF dokümanlar özel dikkat ister. Görme/işitme engelli öğrenciler için video altyazı (1.2.2) ve metin alternatifi (1.2.3) zorunludur.

Bankalar

İnternet bankacılığı ve mobil bankacılık uygulamaları en yüksek risk grubunda. SHV (Süt Hesabı / Vadeli) hesap açma akışları, kredi kartı başvuru formları, EFT/havale ekranları ve OTP girişi adımları klavyeyle tam kullanılabilir olmalıdır. BDDK denetimleri ile birlikte düşünüldüğünde özel bir uyum çerçevesi gerekir.

Bankacılık Çözümü sayfası bankalara özel paketi gösterir.

E-ticaret

2 yıllık geçiş süresi rahatlık yanılgısına yol açmamalıdır. Ürün listeleme sayfaları, sepet, ödeme akışı, üyelik ve şifre sıfırlama akışları aşamalı olarak iyileştirilmelidir. Özellikle filtrelemeli kategori sayfaları ve JavaScript-heavy SPA mimariler dikkat gerektirir.

10 maddelik hazırlık kontrol listesi

1. İnceleme Komisyonu kurun — İlgili IT, hukuk, KVKK ve iletişim birimlerinden temsilci atayın
2. Mevcut durum taraması yapın — axe-core, WAVE, Lighthouse veya cerez.io WCAG Scanner ile başlayın
3. Önceliklendirme yapın — Ana sayfa, üyelik akışı, ödeme/başvuru formları → kritik
4. Görsellere alternatif metin ekleyin (WCAG 1.1.1) — AI destekli toplu işlem
5. Klavye navigasyonunu test edin — Tab/Shift+Tab ile tüm akış çalışmalı
6. Form etiketleri kontrol edin — Her input bir <label> veya aria-label taşımalı
7. Renk kontrastını ölçün — Metin/arka plan kontrastı en az 4.5:1
8. Erişilebilirlik widget'ı entegre edin — Runtime kullanıcı tercihleri (font, kontrast, animasyon)
9. Erişilebilirlik Beyanı yayımlayın — Footer linki + dedicated sayfa
10. Yıllık inceleme planlayın — Tarama → düzeltme → rapor döngüsü

cerez.io ile uyum nasıl 5 dakikada başlar?

cerez.io Accessibility Widget 2025/10 Genelgesi'ne özel hazırlanmış uçtan uca çözümdür:

• Tek satır embed — <script src="https://cerez.../cerez-a11y.js" data-cerez-key="..."></script>
• 41 erişilebilirlik özelliği — WCAG 2.2 A + AA kriterlerini runtime karşılar
• 11 kullanıcı profili — Yaşlılık, Görme, Disleksi, Bilişsel, Nöbet Güvenli, vb.
• Erişilebilirlik Beyanı Oluşturucu — Genelge'nin öngördüğü beyanı tek tıkla üretir
• WCAG Scanner — Haftalık otomatik tarama, severity raporu, ihlal listesi
• AI Alt Text — OpenAI Vision API ile görsellere otomatik alternatif metin
• Türkiye yerli hosting — cerez.io altyapısı, KVKK uyumlu saklama

Ücretsiz başla: 1 yıl grubunun son tarihi geçti, uyuma bugün başlayın. Fiyatlandırma sayfasında bütçenize uygun planı seçin.

Sıkça Sorulan Sorular

21 Haziran 2026 son tarihi geçti; hâlâ uyumlu değilsem ne olur?

Kısa cevap: Genelge bağlayıcıdır ve 1 yıl grubunun son tarihi geçmiştir. 5378 sayılı Kanun'un ceza tarifesi (tespit başına 5.000-25.000 TL, yıllık tavan 500.000 TL) mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir; web siteleri için doğrudan bir ceza tarifesi henüz belirlenmemiştir. Web tarafında asıl risk denetim komisyonları, TİHEK gözetimi, kurumsal ve kamu ihale şartları ile itibar kaybıdır. Kurumunuzun özel durumu için bir avukattan görüş alınız.

İnceleme Komisyonu nasıl kurulur, kim üye olur?

Kısa cevap: Genelge, her kurumun kendi bünyesinde İnceleme Komisyonu kurmasını şart koşar. Tipik olarak IT direktörü/CTO, hukuk müşaviri, KVKK irtibat sorumlusu, dijital iletişim/marka yöneticisi ve dış erişilebilirlik danışmanı veya konfederasyon temsilcisinden oluşur. Komisyon kararı kurum içi yönerge ile resmîleştirilir.

Erişilebilirlik Logosu'na nasıl başvururum?

Kısa cevap: İnceleme Komisyonu raporunuzu hazırlayıp Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na sunmanız gerekir. Bakanlık inceleme süreci sonunda uyumlu bulunan kurumlara logo verir. Logo 2 yıl geçerlidir, sonrasında yeniden tarama ve değerlendirme yapılır.

WCAG 2.2 A vs AA vs AAA farkı nedir?

Kısa cevap: A seviyesi 30 başarı kriteri içerir, asgari uyumluluktur. AA seviyesi 55 kritere ulaşır, dünya genelinde pratik standarttır (renk kontrastı, video altyazı, vb. ek olarak). AAA seviyesi 86 kriter ile en üst seviyedir ve genellikle özelleşmiş içerikler (örn. işitme engelliler için işaret dili videosu) için hedeflenir. 2025/10 Genelgesi yalnızca A'yı zorunlu kılar, ancak AA önerilir.

Sadece web sitemiz var, mobil uygulamamız yok — ne yapmam gerek?

Kısa cevap: Genelge web siteleri veya mobil uygulamalar için ayrı ayrı uygulanır. Sadece web siteniz varsa yalnızca onun uyumlu olması yeterlidir. Ancak ileride mobil uygulama yayınlarsanız aynı kuralları o gün itibariyle karşılamak zorundasınız.

Genelge'den önce yapılmış web siteleri için süre işliyor mu?

Kısa cevap: Evet. Genelge'nin yürürlük tarihi 21 Haziran 2025'tir ve süre bu tarihten itibaren işler. 2025'ten önce kurulmuş eski web siteleri de aynı takvime tabidir. Eski sistemlerin yeniden tasarlanması veya bir runtime erişilebilirlik katmanı (widget) eklenmesi gerekebilir.

KAİK ile bu Genelge arasında fark nedir?

Kısa cevap: KAİK (Kamu Bilgi Sistemlerinde Erişilebilirlik Kılavuzu, 2019/12 sayılı Genelge çerçevesinde) yalnızca kamu kurumlarına yönelik bir kılavuz/rehberdir; doğrudan ceza yaptırımı yoktur ancak Sayıştay denetiminde gözetilir. 2025/10 Genelgesi ise kamu + özel sektörün geniş bir bölümünü kapsar; net son tarih ve denetim çerçevesi tanımlar (web siteleri için doğrudan bir ceza tarifesi henüz belirlenmemiştir). Detaylar için KAİK Türkiye rehberi sayfamızı inceleyin.

200.000+ aboneli elektronik haberleşme işletmecisi tanımı?

Kısa cevap: BTK'nın yayımladığı aktif abone sayılarına göre belirlenir; mobil operatörler (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom), kablo TV/internet sağlayıcıları, sabit hat operatörleri ve belirli OTT mesajlaşma/iletişim platformlarından 200.000 ve üzeri abone büyüklüğüne ulaşanlar bu kapsama girer. Tahmini olarak Türkiye'de 10-15 işletmeci bu kapsama girmektedir.

A grubu seyahat acenteleri nasıl kapsama girer?

Kısa cevap: Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği (TÜRSAB) sınıflandırmasında A grubu, yurt içi ve yurt dışı turlar düzenleyen tam yetkili acentelerdir. B (yurt dışı operatör) ve C (yurt içi operatör) grubu acenteler de zamanla genişletilmiş olabilir; güncel kapsam için TÜRSAB ve Aile Bakanlığı duyurularını takip ediniz.

E-ticaret hizmet sağlayıcısı tanımı 6563 sayılı Kanun'a göre

Kısa cevap: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca "e-ticaret hizmet sağlayıcısı", elektronik ticaret ortamında mal veya hizmet sunan gerçek ya da tüzel kişidir. Pazaryeri/marketplace operatörleri (Trendyol, Hepsiburada, n11 vb.) ile kendi sitesinden satış yapan markalar bu tanıma girer. Sosyal medya üzerinden satış yapan mikro işletmeler bu Kanun'un eşik düzenlemelerine göre kapsama dahil olabilir.

Kaynaklar

• Resmî Gazete — 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (PDF)
• TİHEK basın açıklaması
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Genelge PDF
• Aile Bakanlığı — Alternatif metin versiyonu
• Erdem & Erdem — Hukuk analizi
• Türkiye Bankalar Birliği (TBB) duyurusu
• Alomaliye — Genelge yayını
• WCAG 2.2 — W3C resmî

Son tarih geçti; her geçen gün denetim riskini büyütüyor. Ücretsiz başlayın: cerez.io Accessibility Widget'ı tek satır embed ile 5 dakikada kurun ve 2025/10 Genelgesi uyumuna hemen adım atın.