KAİK Türkiye Kamu Erişilebilirlik Şartnamesi

Cumhurbaşkanlığı 2019/12 Genelgesi ile kamu kurumları için zorunlu kılınan WCAG 2.1 AA uyumluluk kılavuzu. Bakanlık, belediye, üniversite ve KİT'ler için kapsamlı rehber.

Genelge
2019/12 sayılı CB Genelgesi
Standart
WCAG 2.1 AA
Denetim
DDO + Sayıştay

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kurumunuza özgü yükümlülükler için bir hukuk danışmanına başvurunuz.

Temel Kavramlar

KAİK Nedir?

KAİK (Kamu Bilgi Sistemlerinde Erişilebilirlik Kılavuzu), Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (DDO) tarafından yayımlanan ve kamu kurumları ile kamuya hizmet sunan özel firmaların WCAG 2.1 AA uyumlu olmasını zorunlu kılan kılavuz dokümandır.

2019/12 sayılı Bilgi ve İletişim Güvenliği Tedbirleri Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde kamu bilgi sistemlerinin güvenliği ve erişilebilirliği esas alınır; KAİK kılavuzu Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından bu çerçevede yayımlanmıştır. TÜİK verilerine göre Türkiye'de 4 ila 5 milyon engelli vatandaşın kamu hizmetlerine eşit erişimini sağlamayı hedefler.

KAİK Kılavuzu Özeti: "Kamu kurum ve kuruluşlarının dijital varlıklarının (web siteleri, mobil uygulamalar, e-hizmetler) engelli vatandaşlarımızın da erişebileceği şekilde tasarlanması ve geliştirilmesi esastır."

WCAG 2.1 AA

KAİK ana referans standardı. Her kamu dijital varlığında zorunlu.

TS EN 301 549

TSE standardı, WCAG 2.1 ile paralel. Yazılım ihale şartnamelerinde atıf yapılır.

WCAG 2.2 AA

Yeni projelerde önerilen güncel standart. cerez.io bu seviyeyi destekler.

Kapsam

Hangi Kurumlar KAİK Kapsamındadır?

Bakanlıklar

Tüm bakanlıklar ve bağlı kurumlar: Sağlık, Eğitim, Adalet, Maliye, Çevre ve diğerleri.

Belediyeler

Büyükşehir, il, ilçe ve belde belediyeleri. e-belediye ve dijital hizmet platformları dahil.

Üniversiteler

Devlet üniversiteleri ve YÖK'e bağlı tüm yükseköğretim kurumları.

KİT'ler

TPAO, TEDAŞ, TCDD, PTT, Ziraat Bankası gibi kamu iktisadi teşekkülleri.

Sağlık Kurumları

Sağlık Bakanlığı, devlet hastaneleri, e-Nabız ve MHRS platformları.

Bağımsız Kurullar

RTÜK, BTK, SPK, Rekabet Kurumu ve KVKK Kurulu gibi düzenleyici otoriteler.

Özel firmalar için not: Kamuya yazılım veya hizmet satan özel şirketler, ihale şartnamesi gereği KAİK uyumlu teklif sunmak zorundadır. Bu firmalar için cerez.io ihale tekliflerinde referans olarak kullanılabilecek tarama raporu ve erişilebilirlik beyanı taslağı sağlar.

Yasal Çerçeve

Türkiye Erişilebilirlik Mevzuatı

KAİK tek başına bir yükümlülük değildir. Birbirine bağlı mevzuat zincirinin parçasıdır.

  1. 5378 Sayılı Engelliler Kanunu

    Engellilerin erişilebilirlik hakkının yasal güvencesi. Kamu kurum ve kuruluşlarına fiziksel ve bilgi erişilebilirliği yükümlülüğü getirir.

  2. e-Devlet Erişilebilirlik Rehberi

    Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda yayımlanan ilk kapsamlı e-devlet erişilebilirlik kılavuzu. WCAG 2.0 referans standardı.

  3. 2019/12 Sayılı CB Genelgesi + KAİK

    Kamu bilgi güvenliği ve erişilebilirlik çerçevesini belirler. KAİK kılavuzu bu genelge kapsamında Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından yayımlanır; standart WCAG 2.1 AA'ya yükseltilir.

  4. TSE TS EN 301 549 V2.1.2

    Avrupa standardının Türk adaptasyonu. Yazılım ve donanım ihale şartnamelerinde atıf yapılır; WCAG 2.1 ile teknik olarak paralel ilerler.

  5. DDO 2025 Güncelleme Rehberi

    Cumhurbaşkanlığı DDO yeni projelerde WCAG 2.2 AA uyumunu önermektedir. Mevcut kurumsal sistemler için takvimli geçiş planı beklenmektedir.

Risk

Denetim Mekanizması

KAİK uyumu üç farklı kanal üzerinden denetlenir. Uyumsuzluk çeşitli idari ve itibar riskleri doğurur.

Düzenleyici

Cumhurbaşkanlığı DDO

Genel denetim. Düzenli rapor talep eder, eksiklik tespit ettiğinde düzeltme süresi verir.

Mali Denetim

Sayıştay Denetimi

Mali ve performans denetiminde KAİK uyumluluğunu kontrol eder. Negatif rapor idari sorumluluk doğurur.

Sivil Yol

Şikayet ve Dava

Türkiye Engelliler Federasyonu ve EYHGM aracılığıyla vatandaşlar şikayet edebilir; STK'lar idare mahkemesinde dava açabilir.

Uyumsuzluk riski: Doğrudan para cezası bulunmamakla birlikte; Sayıştay negatif raporları, ihale dışı kalma, sorumlu yöneticilere disiplin işlemi ve idare mahkemesi kararıyla zorunlu düzeltme gibi ciddi riskler söz konusudur. İtibar kaybı da göz ardı edilmemelidir.

Tedarikçiler İçin

İhale Şartnamesinde KAİK İbaresi

Kamu yazılım ve web sitesi ihalelerinde sıklıkla yer alan tipik KAİK maddeleri.

İHALE TEKNİK ŞARTNAMESİ, ERİŞİLEBİLİRLİK MADDESİ

MADDE [X]. ERİŞİLEBİLİRLİK YÜKÜMLÜLÜKLERİ

[X.1] Yüklenici tarafından geliştirilecek/teslim edilecek yazılım,
      web sitesi ve mobil uygulamalar Cumhurbaşkanlığı 2019/12 sayılı
      Genelgesi ve Kamu Bilgi Sistemleri Erişilebilirlik Kılavuzu
      (KAİK) ile uyumlu olmak zorundadır.

[X.2] Yazılım/web sitesi en az WCAG 2.1 AA standardını
      karşılamalıdır. Otomatik test araçları (axe-core, WAVE)
      ve manuel test raporu teslimat aşamasında sunulmalıdır.

[X.3] Yüklenici, EYHGM'nin Erişilebilirlik Beyanı şablonuna
      göre proje teslim edildiğinde Erişilebilirlik Beyanı
      hazırlayacak ve idareye sunacaktır.

[X.4] Uyumsuzluk halinde Yüklenici, idare tarafından bildirilen
      süre içinde gerekli düzeltmeleri yapmakla yükümlüdür.
Bu ihaleyi kazanmak istiyor musunuz?

cerez.io ile teklif hazırlarken tarama raporunu ve Erişilebilirlik Beyanı taslağını panelden alırsınız; teknik şartname maddelerine bu çıktılarla referans verebilirsiniz.

Kamu Kurumları İçin Bilgi Alın
cerez.io Kamu Kurumları İçin

cerez.io Kamu Kurumlarına Nasıl Yardım Eder?

Bakanlık, belediye ve KİT'ler için WCAG tarayıcı, erişilebilirlik widget'ı ve beyan üreticisini tek çatı altında sunar. Bu sayfa genel bilgi sunar; ayrıntılı teknik uyum için ekibimizle iletişime geçiniz.

WCAG 2.1 AA Tarayıcı

Plana göre otomatik tarama. Önem dereceli ihlal listesi (Kritik, Ciddi, Orta, Minör). 0-100 Erişilebilirlik Sağlığı ile trend takibi.

Erişilebilirlik Widget'ı

30 ayar, 11 profil, Shadow DOM mimarisi: klavye gezintisi vurgusu, kontrast modu, metin boyutu, disleksi fontu ve daha fazlası.

KAİK Beyan Üreticisi

KAİK Madde 7'ye yönelik erişilebilirlik beyanı taslağı otomatik üretir. Uyumluluk seviyesi, sorumlu birim, geri bildirim kanalı ve tarama tarihi dahil.

AI Alt Metin Üretici

Görsellerdeki eksik alt metinler için yapay zekâ ile öneri üretir; öneri onayınız olmadan yayınlanmaz.

Türkiye Yerli Hosting

cerez.io altyapısı üzerinde Türkiye veri merkezinde saklama.

Kurumsal Eğitim

Personeliniz için WCAG ve KAİK eğitimi (online veya yerinde). Destek süreleri ve kanalları Enterprise sözleşmesinde belirlenir.

Overlay değil, gerçek uyum: cerez.io, sitenizin içeriğini değiştiren overlay çözümleri sunmaz. Bunun yerine WCAG 2.1 AA hedefi için gerçek tarayıcı tabanlı ihlal tespiti, ihlal öncelikli düzeltme rehberi ve ölçülebilir bir Erişilebilirlik Sağlığı göstergesi sağlar. Widget ziyaretçinin kişisel erişim tercihlerini destekler, ancak kurumsal WCAG uyumunu tek başına sağlayamaz.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Kısa cevap: KAİK (Kamu Bilgi Sistemlerinde Erişilebilirlik Kılavuzu), Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından yayımlanmış olup kamu kurumları ile kamu hizmeti sunan özel firmaların WCAG kriterlerine uyumlu olmasını esas alır. 2019/12 sayılı Bilgi ve İletişim Güvenliği Tedbirleri Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde değerlendirilir. TÜİK verilerine göre yaklaşık 4 ila 5 milyon engelli vatandaşın kamu hizmetlerine eşit erişimini hedefler.

Kısa cevap: Üç farklı mekanizma vardır. (1) Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (DDO) genel denetimi yapar, düzenli rapor talep eder. (2) Sayıştay denetimlerinde KAİK uyumluluğu kontrol edilir, negatif rapor idari sorumluluk doğurur. (3) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EYHGM) şikayet ve geri bildirim mekanizmasını yönetir. Türkiye Engelliler Federasyonu gibi STK'lar da idare mahkemesinde dava açabilir.

Kısa cevap: Doğrudan değil, ancak kamu kurumlarına yazılım/hizmet satan özel şirketler ihale şartnamesi nedeniyle uymak zorundadır. Örnek: bir belediye için e-belediye yazılımı geliştiriyorsanız KAİK uyumlu teklif vermelisiniz, aksi halde ihale dışı kalırsınız.

Kısa cevap: Bakanlıklar (tüm), valilikler, belediyeler (büyükşehir + il + ilçe), KİT'ler (TPAO, TEDAŞ, TCDD, PTT, Ziraat Bankası), üniversiteler (devlet), TBMM, Cumhurbaşkanlığı kurumları, Sayıştay, RTÜK, BTK, SPK, KVKK Kurulu ve özel statüdeki bazı kurumlar (TÜBİTAK, TSE) dahildir. Vakıf üniversiteleri için doğrudan bağlayıcı değil ama YÖK denetimlerinde kontrol edilir.

Kısa cevap: Doğrudan para cezası yoktur. Ancak Sayıştay denetim raporlarında negatif kayıt, idari sorumluluk (disiplin işlemi), ihale dışı kalma ve idare mahkemesi kararıyla zorunlu düzeltme riski vardır. STK'lar dava açabilir; mahkeme kararı kesinleştikten sonra düzeltme zorunlu hale gelir. İtibar riski de önemlidir.

Kısa cevap: WCAG 2.1 AA standardı esas alınır. TSE TS EN 301 549 V2.1.2 (2018) ile teknik olarak paralel ilerler. Yeni projelerde Cumhurbaşkanlığı DDO, WCAG 2.2 AA uyumunu önermektedir. cerez.io taraması sitenizi her iki sürümün ölçütlerine göre tarar ve teknik bulguları raporlar. KAİK ayrıca renk kontrastı (4,5:1), klavye navigasyonu, ekran okuyucu uyumluluğu ve alternatif metin gibi temel WCAG kriterlerini detaylı belirler.

Kısa cevap: KAİK Madde 7 gereği her kurum erişilebilirlik beyanı yayımlamak zorundadır. Beyan; uyumluluk seviyesi (WCAG 2.1 AA), son tarama tarihi, sorumlu kişi/birim, geri bildirim e-posta adresi (erisilebilirlik@kurum.gov.tr formatı önerilir), uyumsuz içerikler ve düzeltme planı içermelidir. Beyan ana sayfada veya alt bilgide (footer) kolayca erişilebilir olmalıdır. cerez.io Beyan Oluşturucu KAİK kılavuzuna yönelik beyan taslağı otomatik üretir.

Kısa cevap: Kamu kurumları cerez.io'nun mevcut planlarını kullanır; ayrı bir kamu paketi yoktur. Planlarda erişilebilirlik widget'ı, KAİK Madde 7'ye yönelik beyan oluşturucu ve WCAG 2.1 ya da 2.2 AA otomatik taraması (plana göre sıklık, önem dereceli teknik bulgu raporu) vardır; panel verileri ve rıza kayıtları Türkiye'deki sunucuda tutulur. Kurumsal plan için teklif isteyebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; ayrıntılar için iletişime geçiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

Kamu siteniz için KAİK kılavuzuna yönelik çözüm

Tarama raporu, beyan taslağı ve widget kullanım raporları denetim ve ihale hazırlığınızda kanıt olarak kullanılabilir. Kamu kurumları için bilgi alın.

Kamu Kurumları İçin Bilgi Alın Ücretsiz Dene