İçeriğe atla
Erişilebilirlik

Erişilebilir PDF Nasıl Hazırlanır? Kamu ve Kurumsal Belgeler İçin Kontrol Listesi

Web sitesi ölçütleri karşılayan bir kurum, sitesine yüklediği PDF'ler yüzünden pratikte uyumsuz kalabilir. Etiketli PDF, taranmış belge, Word'den doğru dışa aktarım ve 12 tipik hata için kurum içi kontrol listesi ve öncelik sırası.

16 dakika okuma 12 okuma Güncellendi:

Kısa cevap: Web sitesi erişilebilirlik ölçütlerini karşılayan bir kurum, sitesine yüklediği PDF'ler yüzünden pratikte uyumsuz kalabilir; çünkü ekran okuyucu kullanan bir vatandaş için ihale şartnamesi veya başvuru formu, sitenin kendisi kadar temel bir içeriktir. Erişilebilir PDF'in üç temel şartı vardır: gerçek metin katmanı, doğru etiket (tag) yapısı ve tanımlı belge dili. Bu üçü yoksa belge, ekranda ne kadar düzgün görünürse görünsün sesli okuma, arama ve küçük ekranda yeniden akıtma için kullanılamaz. Aşağıda 3 dakikalık ön kontrol, 12 tipik hata, kaynak belgede kök çözüm ve yayın öncesi 10 maddelik kontrol listesi var. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

Site uyumlu, belge uyumsuz: sorun nerede?

Erişilebilirlik çalışmaları neredeyse her zaman şablon, menü, form ve kontrast üzerinden yürür. Oysa kamu ve kurumsal sitelerde kullanıcının aradığı asıl bilgi çoğu zaman HTML sayfada değil, o sayfaya iliştirilmiş bir PDF'in içindedir. Sayfa kusursuz çalışıyor olabilir; kullanıcı "Şartname (PDF)" bağlantısına tıkladığı anda duvara toslar.

Sebebi teknik olarak basittir. Ekran okuyucu bir PDF'i açtığında iki şey arar: okuyabileceği bir metin katmanı ve bu metnin hangi parçasının başlık, hangisinin liste, hangisinin tablo olduğunu söyleyen bir etiket ağacı. Görsel tasarım bu ikisini üretmez; fotokopiden taranmış bir meclis kararı gözle okunaklı, ekran okuyucu için boş bir sayfadır. Belge erişilebilirliği ayrı bir teknik alan değil, sitenizin erişilebilirliğinin doğal parçasıdır.

Hangi belgeler kritik?

Bütün PDF'ler eşit önemde değildir. Kullanıcının bir hakkı kullanabilmesi için okumak zorunda olduğu belgeler ilk sıradadır:

  • Meclis kararları ve gündemler: Vatandaşın karar süreçlerini izlemesinin tek yolu genellikle bu dosyalardır.
  • İhale dokümanları ve şartnameler: Okunamayan bir şartname, engelli bir girişimcinin ihaleye katılamaması demektir; itibar riskinin ötesinde bir eşit muamele sorunudur.
  • Başvuru formları ve dilekçe şablonları: Kullanıcı bunları okumaz, doldurur. Erişilemeyen form, hizmetin tamamen kapalı olmasıdır.
  • Faaliyet raporları ve stratejik planlar: Yüzlerce sayfalık belgelerde yapı olmadan gezinmek imkânsızdır.
  • Ders materyalleri ve sınav duyuruları: Üniversitelerde sık şikâyet konusu olan içerik türlerindendir.
  • Hasta bilgilendirme ve onam metinleri: Burada erişilebilirlik doğrudan güvenlik konusudur.

Kurumunuza özgü listeyi çıkarırken sektörel örnekler için belediyeler ve üniversiteler sayfalarımıza, genel çerçeve için kamu çözümleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Dayanak nerede: WCAG, EN 301 549 Chapter 10, PDF/UA

WCAG ölçütleri dosya biçimine göre değil, içeriğin kendisine göre tanımlanır. Alternatif metin, başlık yapısı, dil tanımı ve anlamın yalnızca renkle aktarılmaması bir HTML sayfada ne anlama geliyorsa PDF'de de aynı anlama gelir; W3C, PDF için ayrı bir teknik ailesi yayımlar. Avrupa tarafında EN 301 549 standardının Chapter 10 bölümü doğrudan belgeleri (PDF, Word, ePub) konu alır; Chapter 10 maddelerini ve PDF/UA ayrımını ayrıntılı işlediğimiz EN 301 549 ve WCAG 2.2 karşılaştırması yazısına bakabilirsiniz.

PDF/UA (ISO 14289), bir PDF'in makine tarafından yorumlanabilir yapısını tanımlayan uluslararası teknik standarttır. Burada dürüst olmak gerekiyor: Türkiye'de kamu belgeleri için PDF/UA sertifikasyonunu zorunlu kılan, yayımlanmış ve netleşmiş bir prosedür bulunmuyor. Doğru yaklaşım, PDF/UA'yı alınması gereken bir belge olarak değil, "iyi yapılandırılmış PDF nedir" sorusunun teknik cevabı olarak kullanmaktır.

Türkiye'deki yükümlülük çerçevesi site ve mobil uygulama üzerinden kuruludur. 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (Resmî Gazete 21.06.2025, sayı 32933) teknik ölçüt olarak WCAG 2.2 A seviyesini ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın kontrol listesini (31 kriter, 126 soru) esas alır. 1 yıl grubunun son tarihi 21 Haziran 2026'da geçti ve yükümlülük yürürlüktedir; 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027'dir. Ayrıntı için 2025/10 Genelgesi ve KAİK sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İki noktayı netleştirelim. Birincisi, web ve belge içeriği için bugün doğrudan bir idari para cezası tarifesi yoktur: 5378 sayılı Kanun'daki 5.000–25.000 TL/tespit tarifesi mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir. Web tarafındaki risk denetim yükü, TİHEK gözetimi, ihale şartları ve itibardır. İkincisi, AB'ye hizmet veren şirketler için Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif (EU) 2019/882) 28 Haziran 2025'ten beri uygulanıyor; teknik referansı EN 301 549'dur ve hizmet sağlayıcılar için 10'dan az çalışanı ve yıllık cirosu 2 milyon avroyu aşmayan mikro işletme istisnası bulunur.

3 dakikalık ön kontrol

Bir belgenin durumunu anlamak için özel yazılım şart değil. Dört test, vakaların büyük çoğunluğunu ayıklar:

  1. Metin seçme testi. Bir paragrafın üzerinden imleçle geçin. Metin seçilmiyor, yalnızca dikdörtgen bir alan işaretleniyorsa belge büyük olasılıkla taranmış görüntüdür.
  2. Ctrl+F arama testi. Gözünüzle gördüğünüz bir kelimeyi aratın. Sonuç yoksa metin katmanı yoktur; ekran okuyucu da o metni bulamaz.
  3. Ekran okuyucu ile ilk 30 saniye. Belgeyi bir ekran okuyucuyla açıp başlıklar arasında gezinmeyi deneyin. Başlık listesi boş geliyorsa etiket yapısı yok demektir. Adım adım yöntem için NVDA ile 30 dakikalık öz denetim rehberimiz doğrudan uygulanabilir.
  4. Telefonda yeniden akıtma (reflow) testi. Okuyabilmek için sürekli yakınlaştırıp yatay kaydırmanız gerekiyorsa belge küçük ekranda pratikte okunamaz durumdadır.

Bu dört testten üçü başarısızsa belgeyi onarmaya çalışmak yerine kaynak dosyadan yeniden üretmek neredeyse her zaman daha hızlıdır.

12 tipik hata ve kullanıcıya etkisi

Kurumsal PDF arşivlerinde tekrar tekrar aynı hatalarla karşılaşılır. Tabloda her hatanın kullanıcı üzerindeki somut karşılığı ve pratikte kullandığımız önem derecesi var:

# Hata Kullanıcı üzerindeki etki Önem
1 Etiket (tag) yapısı yok Başlık, liste ve tablo ayrımı yapılamaz; belge tek metin yığınına döner Kritik
2 Taranmış görüntü PDF Belge tamamen sessizdir; sesli okuma, arama ve kopyalama çalışmaz Kritik
3 Metin katmanı yok İçerik makineyle okunamaz, site içi aramada da bulunmaz Kritik
4 Belge dili tanımsız Türkçe metin İngilizce telaffuzla seslendirilir ve anlaşılmaz Ciddi
5 Görsellerde alt metin yok Grafik, harita ve tablo görselleri kullanıcı için boşluktur Ciddi
6 Okuma ve sekme sırası bozuk İki sütunlu sayfada cümleler birbirine karışır Ciddi (manuel denetim)
7 Tablo başlık hücreleri tanımsız Hücrenin hangi sütuna ait olduğu söylenemez Ciddi (manuel denetim)
8 Belge başlığı (Title) boş Pencere başlığında dosya adı okunur ("rapor_v3_son.pdf") Orta
9 Gömülü olmayan font Başka cihazda Türkçe harfler bozulur, metin çıkarma hatalı olur Orta
10 Uzun belgede yer imi yok 200 sayfalık raporda bölüm bulmak imkânsızlaşır Orta
11 Açıklayıcı olmayan bağlantı metni "Tıklayınız" bağlantıları hiçbirinin nereye gittiğini söylemez Orta
12 Anlam yalnızca renkle aktarılıyor "Kırmızı satırlar reddedilmiştir" bilgisi hiç ulaşmaz Orta (manuel denetim)

Tablodaki "manuel denetim" işaretleri önemli. Okuma sırasının doğruluğu, bir tablonun anlamının korunup korunmadığı ve rengin taşıdığı bilgi, otomatik araçlarla güvenilir biçimde tespit edilemez. Bir aracın "sorun yok" demesi bu maddelerde hiçbir şey kanıtlamaz; gözle bakmak gerekir.

Sınırlı zamanda önce hangi üçü?

Tablodaki önem sütunu resmî bir öncelik listesi değil, bizim pratik önerimizdir. Mantığı basittir: önce belgeyi "sessiz" olmaktan çıkarın, sonra anlaşılır hale getirin, en sonra konforu artırın. Kaynağınız kısıtlıysa kritik işaretli üç maddeyle başlayın: metin katmanını sağlayın, etiket yapısını kurun, belge dilini tanımlayın. Metin yoksa geri kalan hiçbir düzeltmenin anlamı kalmaz; dil ayarı ise tek bir tıklamadır ve seslendirmenin anlaşılırlığını doğrudan belirler. Kalan maddeleri tablodaki sırayla ilerletin ve şu kuralı benimseyin: çok okunan belgede tam düzeltme, az okunan belgede kritik üç madde. Sitenizin kendi tarafındaki hızlı kazanımlar için belediye siteleri için 10 hızlı düzeltme yazımız aynı mantığı HTML tarafında uyguluyor.

Kök çözüm kaynak belgede: Word ve PowerPoint

PDF'i sonradan onarmak, yanlış dökülmüş betonu kırıp düzeltmeye benzer: mümkün ama pahalı. Belgeleri neredeyse her kurum Word veya PowerPoint'te üretir; erişilebilirliğin de orada kazanılması gerekir.

  • Başlıkları stille verin. Metni büyütüp kalınlaştırmak başlık yapmaz. "Başlık 1/2/3" stillerini sırayla kullanın, seviye atlamayın; etiket ağacı dışa aktarımda bu stillerden üretilir.
  • Gerçek tablo kullanın. Sekme veya boşlukla hizalanmış sözde tablolar PDF'e yapısız geçer. Tablo aracını kullanın, başlık satırını işaretleyin, birleştirilmiş hücrelerden kaçının.
  • Alternatif metin yazın. Bilgi taşıyan her görsele kısa ve açıklayıcı bir alt metin girin; süs görsellerini dekoratif olarak işaretleyin. Metnin görsele gömülü olması ayrı bir sorundur; belge bağlamındaki karşılığını aşağıda "Duyuru ve afiş dosyaları" başlığında ele alıyoruz (WCAG metin görseli ölçütünün kendisi bu yazının kapsamı dışında).
  • Belge dilini ve başlığını ayarlayın. Dil ayarı, gözden kaçan ama etkisi en büyük ayarlardan biridir. Belge özelliklerindeki "Başlık" alanını da doldurun.
  • PowerPoint'te okuma sırası panelini kontrol edin. Nesneler eklendikleri sırayla okunur; bu sıra çoğu zaman görsel düzenle uyuşmaz. Her slaytın bir başlığı olmalıdır.
  • Yerleşik erişilebilirlik denetleyicisini çalıştırın. Eksik alt metin ve tablo yapısı gibi maddeleri yakalar; ancak "sorun bulunamadı" çıktısı uyumluluk kanıtı değildir.

"PDF olarak kaydet" ile "yazdır" arasındaki fark

Bu, kurumlarda en sık yapılan ve sonucu en ağır olan hatadır. Word veya PowerPoint'te "PDF olarak kaydet" / "PDF olarak dışa aktar" seçeneği, kaynak belgedeki yapıyı (başlık hiyerarşisi, liste, tablo, alternatif metin, dil) PDF'in etiket ağacına taşır. "Yazdır" menüsünden sanal bir PDF yazıcısı seçmek ise belgeyi kâğıda basılıyormuş gibi işler: çıktı görsel olarak birebir aynıdır, dosya boyutu bile benzerdir, fakat etiket bilgisi bu yolda kaybolur. Elinizde metni seçilebilen ama yapısı olmayan bir belge kalır; ekran okuyucu okur, ancak başlıkları, listeleri ve tablo hücrelerini ayırt edemez.

Pratik kural: belgeyi PDF'e çevirirken "yazdır" yolunu kullanmayın. Dışa aktarım seçeneklerinde "belge yapısı etiketleri" veya benzeri bir seçenek varsa işaretli olduğundan emin olun. Bu tek alışkanlık değişikliği, kurum arşivindeki hataların önemli bir bölümünü kaynağında keser.

Taranmış arşiv belgeleri ve OCR'ın sınırı

OCR (optik karakter tanıma), taranmış bir görüntünün üzerine görünmez bir metin katmanı ekler. Çözdüğü şey nettir: belge aranabilir hale gelir, metin kopyalanabilir ve ekran okuyucu içeriği seslendirebilir; yani kritik üç maddeden ilkini kapatır. Çözmediği şeyler de aynı ölçüde nettir. OCR yapı üretmez: sonrasında belgede yine başlık, liste ve tablo etiketi yoktur, belge düz bir metin akışıdır. Tablo anlamını korumaz; sütunlar çoğu zaman yan yana tek satır halinde okunur. Hata payı vardır; düşük çözünürlüklü, eğik taranmış veya el yazısı içeren belgelerde tanıma kalitesi hızla düşer ve Türkçe karakterlerde hata oranı özellikle dikkat ister. Mühür, imza ve el yazısı notları metne dönüşmez.

Karar kuralı şudur: belge hâlâ kullanılıyorsa (başvuru şablonu, yürürlükteki yönerge, güncel şartname) OCR ile yetinmeyin, kaynak dosyadan yeniden üretin. Belge tarihsel kayıt niteliğindeyse OCR düşük maliyetle anlamlı bir iyileştirmedir. Sonuçtaki metni örneklemeyle kontrol edin; yanlış tanınmış bir rakam, okunamayan bir belgeden daha zararlı olabilir.

Doldurulabilir formlar: PDF mi, HTML mi?

Doldurulabilir PDF formları erişilebilirliğin en zor alanıdır: alanın görünür etiketi yetmez, alanın kendisine bir ad ve gerektiğinde ipucu metni tanımlanmış olmalıdır. Aksi halde ekran okuyucu yalnızca "düzenleme alanı" der; zorunlu alan, hata mesajı ve tarih biçimi gibi bilgiler de metinle iletilmelidir. Bunlar teknik olarak yapılabilir, ancak deneyimimizde çoğu senaryoda HTML form daha iyi sonuç verir: yardımcı teknoloji desteği daha olgundur, mobilde klavye türü ve yakınlaştırma sorunsuz çalışır, hata doğrulaması anlık verilebilir ve veri, kullanıcı dosya indirip geri göndermeden doğrudan sisteminize akar. Pratik öneri: başvuru akışlarını HTML forma taşıyın, PDF sürümünü isteyenler için ikincil çıktı olarak sunun; PDF formu zorunluysa alan adlarını, sekme sırasını ve zorunluluk bilgisini eksiksiz tanımlayın.

Duyuru ve afiş dosyaları

Kurumlarda ikinci sık kalıp şudur: tasarımcı bir afiş hazırlar, afişteki bütün bilgi (tarih, saat, yer, başvuru koşulu) görselin içine gömülüdür ve bu görsel PDF olarak siteye yüklenir. Ekran okuyucu kullanan biri için bu dosya bomboştur. Çözüm belgeyi onarmaya çalışmak değil, metin karşılığını siteye taşımaktır: duyuruyu HTML sayfa olarak yayımlayın, başlık, tarih, yer, koşullar ve iletişim bilgisi düz metin olarak sayfada bulunsun, afiş dosyası bu sayfanın yanında görsel bir ek olarak dursun. Bu yaklaşım erişilebilirliğin ötesinde iş görür; metin haline gelen duyuru arama motorlarında bulunur, kopyalanabilir, çevrilebilir ve mobilde okunur. Kurum içinde tek bir kural yeterlidir: görselin içindeki her bilginin sayfada metin karşılığı olacak.

Yüzlerce belge varsa: envanter ve önceliklendirme

Orta ölçekli bir kamu kurumunun sitesinde binlerce PDF bulunabilir. Hepsini düzeltmeye çalışmak projeyi başlamadan öldürür. İşleyen yöntem envanter çıkarıp önceliklendirmektir:

  1. Listeleyin. Bağlantıları tarayarak PDF, DOCX ve PPTX dosyalarının tam listesini çıkarın; dosya adı, bağlantı verilen sayfa, boyut ve yayın tarihi asgari alanlardır.
  2. Ölçün. Analitik verinizden her belgenin indirilme sayısını çekin; indirmelerin büyük çoğunluğu genellikle çok küçük bir belge grubunda toplanır.
  3. Puanlayın. Basit bir puan yeterlidir: trafik (yüksek/orta/düşük) + yasal zorunluluk (başvuru, ihale, hizmet şartı ise yüksek) + güncellik (yürürlükte mi, arşiv mi).
  4. Kotalayın. Haftalık sabit bir kota belirleyin (örneğin 20 belge) ve puanı yüksekten başlayarak ilerleyin. Süresiz bir hedef yerine ölçülebilir bir hız projeyi ayakta tutar.
  5. Takip edin. Düzeltilen belgeyi tarihiyle işaretleyin ve doğrulama kontrolü yapın; bu kayıt, iç raporlamanın da olası bir denetimin de temelidir.
  6. Musluğu kapatın. En önemli adım budur: yeni yüklenen her belge kontrol listesinden geçmeden yayımlanmasın. Aksi halde düzelttiğinizden hızlı yenisi eklenir.

Düzeltilemeyen eski arşiv için dürüst yaklaşım

Bazı belgeler pratikte düzeltilemez: kaynak dosyası kaybolmuş taranmış tutanaklar, üçüncü taraflardan gelen imzalı ekler, mahkeme kararı kopyaları. Burada net olalım: Türkiye'de bu belgeler için tanımlanmış resmî bir muafiyet, geçiş süresi veya "şu tarihten öncekiler kapsam dışıdır" kuralı bulunmuyor. Böyle bir kural varmış gibi davranmak, kurumu yanlış bir güvenlik hissine sürükler. Yapılabilecek olan, durumu gizlemek yerine açıkça yönetmektir:

  • Erişilebilirlik beyanınızda belirtin. Hangi içerik gruplarının uyumsuz olduğunu, sebebini ve varsa planlanan takvimi yazın; genel geçer ifadeler yerine somut olun ("2015 öncesi taranmış meclis tutanakları" gibi).
  • Talep üzerine alternatif format taahhüt edin. Erişilebilir sürümü makul sürede sağlayacağınızı yazın ve bu talebi karşılayacak iç süreci gerçekten kurun; karşılanmayan bir taahhüt, hiç verilmemiş taahhütten kötüdür.
  • Ulaşılabilir bir kanal verin. Adı belli bir e-posta adresi ve sorumlu birim yazın; genel iletişim formuna yönlendirmek çoğu zaman yetersiz kalır. Gelen talepleri kaydedin: hangi arşiv bölümünü önceliklendirmeniz gerektiğini söyleyen en gerçek veri budur.

Beyan metnini oluşturmak için erişilebilirlik beyanı üreticimizi kullanabilirsiniz; ürettiğiniz metin örnek niteliğindedir ve kurumunuzun gözden geçirmesiyle yayımlanmalıdır.

Yayın öncesi 10 maddelik belge kontrol listesi

Bu listeyi çıktı alıp belge yayımlayan birimlerin masasına bırakabilirsiniz. Her madde ortalama birkaç saniye sürer:

# Kontrol Nasıl bakılır?
1 Belge gerçek metin içeriyor Bir paragrafı seçin ve Ctrl+F ile bir kelime aratın
2 Başlıklar stille verildi, okuma sırası mantıklı Kaynak dosyada Başlık 1/2/3 kullanıldı mı, seviye atlanmadı mı
3 Belge dili tanımlı Kaynak dosyada dil ayarı belgenin diline göre seçili mi
4 Belge başlığı dolu Belge özelliklerinde "Başlık" alanı anlamlı bir metin içeriyor mu
5 Bilgi taşıyan görsellerde alt metin var Alternatif metin alanlarını kontrol edin, dekoratifleri işaretleyin
6 Tablolar gerçek tablo, başlık satırı tanımlı Boşlukla hizalanmış sözde tablo var mı, başlık satırı işaretli mi
7 Bağlantı metinleri açıklayıcı "Tıklayınız" yerine hedefi anlatan metin kullanıldı mı
8 10 sayfadan uzun belgede yer imi var Yer imi panelinde bölüm listesi görünüyor mu
9 Fontlar gömülü Belgeyi başka bir cihazda açın, Türkçe karakterler bozuluyor mu
10 Anlam yalnızca renkle aktarılmıyor Renkli vurgulara ek olarak metin, simge veya dipnot var mı

Listeyi geçen belge kusursuz olmaz; ancak bu on maddeyi geçen bir belge, sahadaki tipik sorunların büyük bölümünden arınmış olur.

cerez.io ile belge taraması

cerez.io panelindeki belge taraması, yukarıdaki kontrollerin makineyle güvenilir biçimde yapılabilen kısmını otomatikleştirir. PDF'i dosya yükleyerek veya URL vererek; Word (DOCX) ve PowerPoint (PPTX) dosyalarını yükleyerek tarayabilirsiniz.

  • PDF'te kontrol edilenler: etiket yapısı, metin katmanı, taranmış görüntü tespiti, belge dili, belge başlığı, gömülü font, uzun belgede yer imi, sekme sırası, bağlantı açıklaması ve etiketli belgelerde eksik alternatif metin.
  • Word ve PowerPoint'te kontrol edilenler: belge başlığı, belge dili, stil tabanlı başlık kullanımı, görsellerde alternatif metin ve slayt başlıkları.
  • Manuel denetim maddeleri ayrı listelenir. PDF taramasında okuma sırası, tablo yapısının anlamı ve renk kontrastı makineyle güvenilir ölçülemediği için ayrı bir başlıkta gösterilir ve skoru etkilemez; yani "yüksek skor" bu maddelerin denetlendiği anlamına gelmez.
  • Raporlama: Bulgular önem derecesine göre (kritik, ciddi, orta, düşük) sıralanır, 0–100 uyum skoru üretilir ve ilgili WCAG ölçütüyle eşlenir. Günlük tarama adedi ve rapor dışa aktarımı plana bağlıdır.

Aracın yaptığı iş ölçmek, raporlamak ve belgelemektir; bir belgeyi ya da siteyi kendiliğinden uyumlu hale getirmez ve uyum garantisi vermez. Kritik belgelerde otomatik taramayı her zaman gözle yapılan bir kontrolle tamamlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Taranmış (fotokopi) bir PDF erişilebilir hale getirilebilir mi?

Kısa cevap: Kısmen. OCR ile metin katmanı eklenebilir; böylece belge aranabilir ve seslendirilebilir hale gelir. Ancak OCR yapı üretmez: başlık hiyerarşisi, tablo anlamı ve okuma sırası eksik kalır. Belge hâlâ kullanımdaysa kaynak dosyadan yeniden üretmek doğru çözümdür; yalnızca tarihsel kayıt niteliğindeki belgelerde OCR makul bir iyileştirmedir ve tanınan metin örneklemeyle kontrol edilmelidir.

Word'de hazırlayıp PDF olarak kaydetmek tek başına yeterli mi?

Kısa cevap: Kaynak belge doğru hazırlandıysa büyük ölçüde yeterlidir, ama iki koşulla. Birincisi, başlıkların stille verilmiş, tabloların gerçek tablo olması ve alt metin ile dil ayarının yapılmış olması gerekir; boş bir Word belgesinden erişilebilir PDF çıkmaz. İkincisi, dışa aktarımı "PDF olarak kaydet" yoluyla yapmalısınız; "yazdır" menüsünden sanal PDF yazıcısı kullanmak etiket bilgisini kaybettirir.

Word'ün erişilebilirlik denetleyicisi "sorun bulunamadı" diyorsa belge uyumlu sayılır mı?

Kısa cevap: Hayır. Yerleşik denetleyici eksik alternatif metin, tablo yapısı ve bazı okunabilirlik sorunlarını yakalar; faydalı bir ilk filtredir. Ancak alt metnin anlamlı olup olmadığını, okuma sırasının mantıklı olup olmadığını, bağlantı metninin açıklayıcılığını ve rengin taşıdığı bilgiyi değerlendiremez. Kritik belgelerde gözle kontrol şarttır.

PDF yerine doğrudan HTML sayfa yayımlamak daha mı doğru?

Kısa cevap: Çoğu senaryoda evet. HTML içerik yardımcı teknolojilerde daha olgun destek görür, mobilde yeniden akar, aranabilir, çevrilebilir ve güncellenmesi kolaydır. PDF'i imza, sayfa düzeni veya resmî nüsha zorunluluğu olan durumlara saklayın. Pratik kalıp şudur: bilgiyi HTML sayfada verin, PDF'i indirilebilir ikincil bir sürüm olarak sunun.

Erişilebilir olmayan eski PDF arşivinin tamamını geriye dönük düzeltmek zorunda mıyız?

Kısa cevap: Türkiye'de eski arşiv belgeleri için tanımlanmış resmî bir muafiyet, geçiş süresi veya kapsam dışı bırakma kuralı bulunmuyor; dolayısıyla "eski olanlar sayılmaz" varsayımıyla hareket etmeyin. Uygulanabilir yaklaşım, trafiğe ve yasal zorunluluğa göre önceliklendirmek, düzeltilemeyenleri erişilebilirlik beyanında açıkça bildirmek ve talep üzerine alternatif format sağlamaktır. Bu önceliklendirme sıralaması resmî bir kural değil, bizim pratik önerimizdir.

Erişilebilirlik beyanında PDF belgelerini de belirtmemiz gerekir mi?

Kısa cevap: Belirtmek güçlü biçimde önerilir. Beyanın işlevi, kullanıcıya sitenizin gerçek durumunu ve karşılaşabileceği sınırları önceden söylemektir; belgeler bu sınırların en sık kaynağıdır. Uyumsuz içerik gruplarını somut biçimde tanımlayın, sebebini yazın, alternatif format talebi için adı belli bir kanal verin ve beyanın tarihini güncel tutun.

Adobe Acrobat olmadan PDF erişilebilirliği kontrol edilebilir mi?

Kısa cevap: Evet. Bu yazıdaki 3 dakikalık ön kontrol (metin seçme, arama, ekran okuyucu, telefonda yeniden akıtma) hiçbir ücretli yazılım gerektirmez ve tipik sorunların çoğunu ortaya çıkarır. Ayrıca çeşitli açık ve ticari araçlar etiket yapısı, dil, başlık ve font gömme gibi maddeleri otomatik kontrol eder; cerez.io panelindeki belge taraması da bu maddeleri raporlar. Tam bir etiket ağacı düzenlemesi için ise profesyonel bir PDF düzenleyicisine ihtiyaç duyarsınız.

Kaynaklar


Belgeleriniz sitenizin içeriğidir; sitenizle aynı disiplinle ölçülmeyi hak eder. Ücretsiz başla: PDF, Word ve PowerPoint dosyalarınızı tarayın, bulguları önem sırasına göre görün ve giderim sürecini kayıt altına alın. Plan seçenekleri için fiyatlandırma sayfasına göz atabilirsiniz.

Yazar
cerez.io

cerez.io içerik ekibi; KVKK, GDPR, WCAG 2.2 ve EAA uyumluluk uzmanı. Balıkesir merkezli Türkiye'nin uyumluluk platformu.

Türkiye'nin Uyumluluk Platformu

Bu makaledeki uyumluluğu hemen sağlayın

cerez.io ile 5 dakikada KVKK, GDPR, WCAG 2.2 ve EAA uyumlu olun. 14 gün Pro deneme, kredi kartı gerekmez.

Kredi kartı yok · Türkiye'de barındırılan veriler · Türkçe destek · KVKK güvencesi

⚡ YASAL ZORUNLULUK 2025/10 Cumhurbaşkanlığı Genelgesi: Kamu, belediye, banka, üniversite, hastane ve okullar için WCAG 2.2 A yükümlülüğü yürürlükte (son tarih 21 Haziran 2026'da doldu) · E-ticaret için son tarih: 21 Haziran 2027