Kısa cevap: 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (Resmî Gazete 21.06.2025, sayı 32933), 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları için web sitesi ve mobil uygulamalarda WCAG 2.2 A seviyesi ile Bakanlık kontrol listesine (31 kriter, 126 soru) uyumu zorunlu kılıyor ve son tarih 21 Haziran 2027. Kamu, belediye, banka gibi 1 yıl grubunun süresi 21 Haziran 2026'da doldu; sıra e-ticarette. Ürün galerisi, varyant seçimi, sepet ve ödeme akışı gibi bileşenler kurumsal tanıtım sitelerine göre daha fazla mühendislik eforu ister; bu yüzden kalan yaklaşık 10,5 ayı aşamalı bir planla kullanmak en gerçekçi yol. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.
Neden e-ticaret ayrı bir dalga: 6563 kapsamı ve 21 Haziran 2027
21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye'de web siteleri ve mobil uygulamalar için iki teknik referans belirledi: WCAG 2.2 A seviyesi ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın yayımladığı "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi" (31 kriter, 126 soru).
Genelge kapsamı iki takvim dalgasına bölündü:
- 1 yıl grubu: Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler, özel okullar, taşıma firmaları, A grubu seyahat acenteleri ve 200.000+ aboneli elektronik haberleşme işletmecileri. Bu grubun son tarihi 21 Haziran 2026'da doldu; yükümlülük şu anda yürürlükte.
- 2 yıl grubu: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları. Son tarih: 21 Haziran 2027.
Yani ilk dalga tamamlandı ve regülasyonun odağı artık ikinci dalgaya, e-ticarete kayıyor. E-ticarete 1 yıl daha uzun süre tanınmasının nedeni ayrıcalık değil, işin zorluğu: binlerce ürün sayfası, filtreli kategori listeleri, dinamik sepet, çok adımlı ödeme akışı ve düzinelerce üçüncü taraf script içeren bir mağazayı erişilebilir hale getirmek, statik bir kurumsal siteye göre çok daha fazla iş demektir.
Ağustos 2026 itibarıyla son tarihe yaklaşık 10,5 ay var. Bir e-ticaret sitesinde tema düzeltmeleri, ödeme akışı revizyonu ve üçüncü taraf temizliği tipik olarak birden fazla sprint döngüsü ister; süre bol görünse de kampanya sezonları (Kasım indirimleri, yılbaşı) geliştirme takvimini daraltır. Genelge'nin genel çerçevesi, komisyon yapısı ve yaptırım durumu için 2025/10 Genelgesi kurum kontrol listesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kapsama kimler giriyor: pazaryeri, marka sitesi ve gri alanlar
Genelge, e-ticaret tarafında kapsamı 6563 sayılı Kanun'a referansla çizer. 6563'e göre "hizmet sağlayıcı", elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişidir; "aracı hizmet sağlayıcı" ise başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ortam sağlayan taraftır (pazaryerleri).
Pratikte tablo şöyle görünür:
| Senaryo | Kapsam durumu |
|---|---|
| Pazaryeri platformu (kendi sitesi ve uygulamasıyla aracı hizmet sağlayıcı) | Kapsamda: işlettiği site ve mobil uygulama uyumlu olmalı |
| Kendi web sitesinden veya uygulamasından satış yapan marka | Kapsamda: kendi dijital ortamından sorumlu |
| Hem pazaryerinde hem kendi sitesinde satan satıcı | Kendi sitesi ve uygulaması için kapsamda |
| Yalnızca pazaryerinde mağazası olan, kendi sitesi olmayan satıcı | Gri alan: yükümlülüğün nasıl uygulanacağı resmi duyurularla netleşmeli |
| Yalnızca sosyal medya üzerinden satış yapan mikro satıcı | Gri alan: 6563'ün eşik ve tanım düzenlemelerine göre değişebilir |
Dürüst bir çerçeve çizmek gerekirse: Genelge metni "e-ticaret hizmet sağlayıcıları" ifadesini kullanır ancak ciro eşiği, satıcı tipi ayrımı veya muafiyet gibi ayrıntılar Genelge metninde yer almaz. Bu tür sınır durumlarının nasıl yorumlanacağı, uygulamayı yürüten kurumların duyuruları ve olası ikincil düzenlemelerle netleşecektir. Sınırda bir iş modeliniz varsa resmi duyuruları takip edin ve kendi durumunuzu hukuk müşavirinizle teyit edin; "nasılsa kapsam dışıyım" varsayımı ile 2027'ye kadar beklemek riskli bir strateji olur.
Bir noktayı da netleştirelim: Genelge yalnızca web sitesini değil, mobil uygulamayı da kapsar. iOS ve Android uygulamanız varsa aynı takvim onlar için de geçerlidir.
E-ticaretin kendine özgü erişilebilirlik sorunları
Kurumsal bir tanıtım sitesinde erişilebilirlik çoğunlukla içerik ve form meselesidir. E-ticarette ise sorunlar etkileşimli bileşenlerde yoğunlaşır. Saha taramalarında en sık karşılaşılan desenler:
Ürün galerisi ve karuseller. Otomatik dönen slider'lar durdurulamıyorsa, küçük resim (thumbnail) geçişleri klavyeyle yapılamıyorsa ve büyütme (zoom) yalnızca fareyle çalışıyorsa, görme ve motor becerisi kısıtlı kullanıcılar ürünü inceleyemez. Görsellerde alternatif metin eksikliği e-ticarette neredeyse varsayılan durumdur: "IMG_2041.jpg" bir ekran okuyucu kullanıcısına hiçbir şey söylemez.
Varyant seçimi. Renk ve beden seçiminde yalnızca renk kutucuğu (swatch) kullanmak, "Use of Color" kriterini ihlal eder; seçili varyantın adı programatik olarak da iletilmelidir. Tükenen bedenin yalnızca soluk gösterilmesi de aynı sorunun devamıdır.
Sepet ve dinamik güncellemeler. "Sepete eklendi" bildirimi yalnızca görsel bir animasyonsa, ekran okuyucu kullanıcısı işlemin gerçekleştiğini bilemez. Sepet tutarının sayfa yenilenmeden değişmesi, adet artırma butonlarının etiketsiz "+" ve "-" ikonları olması tipik sorunlardır.
Ödeme akışı. Uyumun en kritik olduğu yer burasıdır çünkü işin sonucu doğrudan gelirdir. Etiketsiz kart numarası alanları, belirsiz hata mesajları ("bir hata oluştu"), süre kısıtlı oturumlar ve daha önce girilen adres bilgisinin tekrar istenmesi (WCAG 2.2'nin yeni A kriteri 3.3.7 Redundant Entry tam bunu düzenler) sepet terkini artırır.
Kampanya sayaçları ve aciliyet bileşenleri. "Son 2 saat!" geri sayımları, otomatik kayan kampanya bantları ve yanıp sönen indirim rozetleri; süre ayarlama (2.2.1), durdurma (2.2.2) ve parlama eşiği (2.3.1) kriterlerine takılabilir.
Canlı destek ve üçüncü taraf widget'lar. Chat balonu, ürün öneri motoru, yorum bileşeni ve analitik scriptler çoğunlukla dışarıdan gelir ve klavye tuzağı, etiketsiz buton veya odak sırası bozukluğu taşıyabilir. Sizin kodunuz temiz olsa bile üçüncü taraf bileşen sitenizin uyumunu bozar; sorumluluk yine sitenin işletmecisindedir.
WCAG 2.2 A kriterlerinin e-ticaret karşılıkları
WCAG 2.2 A seviyesi kriterlerinin ayrıntılı Türkçe dökümü için WCAG 2.2 rehberimize bakın. Aşağıdaki tablo, mağaza tarafında en sık ihlal edilen kriterleri e-ticaret diline çevirir:
| WCAG 2.2 A kriteri | Mağazadaki karşılığı |
|---|---|
| 1.1.1 Non-text Content | Ürün görsellerine anlamlı alt metin: "Kırmızı, uzun kollu, pamuklu gömlek" gibi |
| 1.3.1 Info and Relationships | Fiyat, indirim ve stok bilgisinin görsel değil semantik HTML ile işaretlenmesi |
| 1.4.1 Use of Color | Varyant seçimi ve stok durumu yalnızca renkle değil metinle de belirtilmeli |
| 2.1.1 Keyboard | Galeri, filtre, adet artırma ve ödeme adımlarının tamamı klavyeyle çalışmalı |
| 2.1.2 No Keyboard Trap | Hızlı bakış (quick view) modalı ve chat penceresi klavyeyi hapsetmemeli |
| 2.2.1 Timing Adjustable | Ödeme oturumu süresi uzatılabilir olmalı, geri sayım kullanıcıyı kilitlememeli |
| 2.2.2 Pause, Stop, Hide | Otomatik karusel ve kayan kampanya bandı durdurulabilir olmalı |
| 2.4.2 Page Titled | Her ürün ve kategori sayfasına ayırt edici başlık: "Erkek Gömlek, 2. sayfa" |
| 2.4.3 Focus Order | Modal açıldığında odak modala, kapanınca tetikleyen öğeye dönmeli |
| 2.4.4 Link Purpose | "Buraya tıklayın" yerine "Sepeti görüntüle", "Kargo koşullarını oku" |
| 3.2.2 On Input | Beden seçmek sayfayı beklenmedik şekilde yenilememeli veya yönlendirmemeli |
| 3.3.1 Error Identification | "Hata oluştu" değil: "Kart numarası 16 haneli olmalıdır" gibi alan bazlı mesaj |
| 3.3.2 Labels or Instructions | Kart, adres ve iletişim formlarında her alanın görünür etiketi olmalı |
| 3.3.7 Redundant Entry | Teslimat adresi girildiyse fatura adresinde "aynı adresi kullan" seçeneği sunulmalı |
| 4.1.2 Name, Role, Value | Özel tasarım dropdown, akordeon ve sekmelerin ARIA ile doğru tanıtılması |
Bu tablo bir özet niteliğindedir; resmi değerlendirme, Bakanlık kontrol listesindeki 126 soru ve WCAG 2.2 A kriterlerinin tamamı üzerinden yapılır.
Aşamalı 10 aylık hazırlık planı
Aşağıdaki plan, 21 Haziran 2027'ye kadar olan süreyi beş aşamaya böler. Plan örnek ve şablon niteliğindedir, resmi bir format değildir; kendi ekip büyüklüğünüze ve platformunuza göre uyarlamanız gerekir.
Aşama 1 (1-2. ay): Envanter ve tarama. Sitenizin sayfa tiplerini çıkarın: ana sayfa, kategori, ürün detay, sepet, ödeme, üyelik, sipariş takibi. Her tipten temsilci sayfaları otomatik araçlarla (axe-core, Lighthouse veya bir WCAG tarayıcısı) tarayın, ihlalleri kriter ve şiddet bazında listeleyin. Bu aşamada kurum içi bir sahip atayın: Genelge, kapsamdaki her kuruluşun kendi bünyesinde bir İnceleme Komisyonu kurmasını ve bu komisyonun teknik incelemeyi yapıp giderimi izleyerek Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na rapor vermesini öngörür. Komisyonun işleyişine dair bazı resmi ayrıntılar henüz ikincil düzenlemelerle netleşmediği için üye yapısını kendi organizasyonunuza göre kurun ve resmi duyuruları takip edin.
Aşama 2 (3-5. ay): Tema ve şablon düzeltmeleri. E-ticarette sayfalar şablondan üretilir; ürün detay şablonundaki tek bir düzeltme binlerce sayfayı birden iyileştirir. Öncelik sırası: alt metin altyapısı (yeni ürün girişinde zorunlu alan yapın), form etiketleri, başlık hiyerarşisi, klavye ile gezilebilirlik, sayfa başlıkları ve link metinleri. Otomatik dönen bileşenlere durdurma kontrolü ekleyin.
Aşama 3 (6-7. ay): Ödeme akışı. Ödeme adımlarını klavye ve ekran okuyucu ile uçtan uca test edin: adres formu, kargo seçimi, kart bilgisi, 3D Secure dönüşü, sipariş onayı. Hata mesajlarını alan bazlı ve çözüm önerili yazın. Redundant Entry için "fatura adresim teslimat adresimle aynı" desenini uygulayın. Bu aşamayı ayrı tuttuk çünkü ödeme sayfaları genellikle farklı bir ekip veya sağlayıcı tarafından yönetilir ve değişiklik döngüsü daha yavaştır.
Aşama 4 (8. ay): Üçüncü taraf widget temizliği. Canlı destek, öneri motoru, yorum, anket ve pazarlama scriptlerini tek tek klavye ve odak testinden geçirin. Sorunlu bileşen için üç seçeneğiniz var: sağlayıcıdan erişilebilir sürüm istemek, alternatif sağlayıcıya geçmek veya bileşeni kritik akışlardan çıkarmak. Çerez bildirimi de bu kapsamdadır: onay katmanının kendisi klavyeyle kullanılabilir ve ekran okuyucuyla anlaşılır olmalıdır; çerez yönetimi tarafını erişilebilirlikle birlikte ele almak iki uyum başlığını tek işte birleştirir.
Aşama 5 (9-10. ay): Beyan, izleme ve iç raporlama. Yaptığınız iyileştirmeleri, bilinen eksikleri ve iletişim kanalını içeren bir erişilebilirlik beyanı yayımlayın. Düzenli tarama ritmi kurun; e-ticarette içerik her gün değiştiği için tek seferlik denetim hızla eskir. İnceleme Komisyonu'nun bulgularını ve giderim ilerlemesini iç raporlarla belgeleyin. Uyumlu bulunan sitelere Bakanlık tarafından verilen Erişilebilirlik Logosu 2 yıl geçerlidir ve süre sonunda yeniden değerlendirme gerekir; başvuru sürecinin resmi ayrıntıları için Bakanlık duyurularını izleyin.
Planı mümkünse 2027 baharından önce bitirin: son tarihe yakın dönemde hem sektör genelinde ajans ve danışmanlık talebi sıkışacaktır hem de denetim ve doğrulama turları beklenenden uzun sürebilir.
AB pazarına satıyorsanız: EAA zaten yürürlükte
Avrupa Birliği'ndeki tüketicilere satış yapan e-ticaret siteleri için ikinci bir çerçeve daha var ve onun tarihi çoktan geçti: Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA, Direktif (EU) 2019/882) 28 Haziran 2025 itibarıyla uygulamada. Teknik referansı, WCAG ile büyük ölçüde örtüşen EN 301 549 standardıdır ve uygulama, üye devletlerin kendi piyasa gözetim otoritelerindedir. Hizmet sağlayıcılar için mikro işletme istisnası vardır (10'dan az çalışan ve 2 milyon Euro'yu aşmayan yıllık ciro).
Pratik sonuç şu: AB'ye satan bir Türk e-ticaret sitesi, AB tarafında bugün zaten EAA kapsamındadır; Türkiye tarafında ise 21 Haziran 2027'ye kadar 2025/10 Genelgesi'ne uyum sağlamalıdır. İki çerçevenin teknik temeli (WCAG) ortak olduğu için tek bir erişilebilirlik programı iki yükümlülüğü birden besler. Ayrıntılar için EAA rehberimize bakın.
cerez.io ile tarama, widget ve beyan
cerez.io, e-ticaret sitelerinin bu hazırlık sürecini üç araçla destekler:
- WCAG Tarayıcısı: Sitenizi WCAG 2.2 kriterlerine göre otomatik tarar, ihlalleri şiddet derecesiyle listeler ve zaman içindeki ilerlemeyi ölçer. Aşama 1'deki envanter çıkarma ve sonrasındaki düzenli izleme için kullanılır.
- Erişilebilirlik Widget'ı: Tek satır embed ile metin boyutu, kontrast, animasyon durdurma ve okuma desteği gibi kullanıcı tarafı tercihlerini sunar; kod düzeltmelerinizi tamamlayan bir katmandır.
- Erişilebilirlik Beyanı oluşturucu: Aşama 5'te yayımlayacağınız beyanın taslağını üretir ve güncel tutmanıza yardım eder.
Açık olmak gerekir: hiçbir otomatik araç veya widget tek başına uyumu garanti etmez; otomatik taramalar ihlallerin bir bölümünü yakalar ve manuel test ile kod düzeltmesinin yerini tutmaz. cerez.io süreci ölçer, hızlandırır ve belgeler; uyumun kendisi tema, şablon ve akış düzeltmelerinin toplamıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Pazaryerinde satış yapıyorum, kendi sitem yok; kapsamda mıyım?
Kısa cevap: Yükümlülük, işletilen web sitesi ve mobil uygulamaya yöneliktir; pazaryerinin platformundan pazaryeri operatörü sorumludur. Kendi siteniz veya uygulamanız yoksa doğrudan uyum yükümlülüğünüz görünmemektedir, ancak 6563'teki "hizmet sağlayıcı" ve "aracı hizmet sağlayıcı" ayrımının Genelge uygulamasına nasıl yansıyacağına dair resmi ayrıntılar henüz tam netleşmedi. Sınırda bir durumunuz varsa resmi duyuruları takip edin ve hukuk müşavirinize danışın; ileride kendi sitenizi açarsanız kapsama girersiniz.
E-ticaret için de ceza var mı?
Kısa cevap: 5378 sayılı Kanun'daki idari para cezası tarifesi (tespit başına 5.000-25.000 TL) mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir; web siteleri için doğrudan bir ceza tarifesi henüz belirlenmemiştir. E-ticaret tarafında bugünkü somut riskler denetim ve giderim talepleri, TİHEK gözetimi, kurumsal iş ortaklıklarında ve ihalelerde uyum şartları ile itibar kaybıdır. Tarifenin ileride web'i kapsayacak şekilde genişletilmesi ihtimaline karşı erken uyum en güvenli yaklaşımdır. Bu değerlendirme hukuki tavsiye değildir.
Tema değiştirmeden uyum mümkün mü?
Kısa cevap: Çoğu durumda evet. E-ticaret sayfaları şablondan üretildiği için alt metin, form etiketi, başlık hiyerarşisi, kontrast ve klavye düzeltmeleri mevcut tema üzerinde yapılabilir ve etkisi tüm sayfalara yayılır. Ancak tema yapısal olarak bozuksa (semantik olmayan işaretleme, klavye tuzağı içeren menüler, tamamen görsel tabanlı bileşenler) kısmi yeniden yazım gerekebilir. Karar için önce tarama yapın: ihlallerin şablon mu içerik mi kaynaklı olduğunu görmeden tema değişimine karar vermeyin.
Mobil uygulamam da kapsamda mı?
Kısa cevap: Evet. 2025/10 Genelgesi web sitelerinin yanı sıra mobil uygulamaları da kapsar ve e-ticaret için aynı son tarih (21 Haziran 2027) geçerlidir. iOS ve Android uygulamalarınızda ekran okuyucu desteği (VoiceOver, TalkBack), dokunma hedefi boyutları, etiketli kontroller ve dinamik yazı boyutu desteği öncelikli başlıklardır.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (PDF)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Genelge metni (PDF)
- TİHEK basın açıklaması
- WCAG 2.2, W3C resmî standardı
- Direktif (EU) 2019/882 (EAA), EUR-Lex
21 Haziran 2027 uzak görünebilir; bir e-ticaret sitesinin uyum yolculuğu için değildir. İlk taramanızı bugün yapın, planınızı bulgular üzerine kurun. Ücretsiz başla ve fiyatlandırma sayfasından mağazanıza uygun planı seçin.