ePrivacy, elektronik haberleşme sektöründe gizliliği düzenleyen 2002/58/EC sayılı AB direktifinin yaygın adıdır. Çerez kurallarının kaynağıdır: 5(3) maddesi, kullanıcının cihazına bilgi yazılması veya cihazından bilgi okunması için bilgilendirilmiş rıza arar. GDPR ile lex specialis ilişkisi içindedir; elektronik haberleşme ve çerezler söz konusu olduğunda özel kural olarak öncelik taşır.
ePrivacy olarak anılan 2002/58/EC sayılı direktif, AB'de elektronik haberleşme alanında gizliliği düzenler: haberleşmenin gizliliği, trafik ve konum verileri, istenmeyen ticari iletiler ve çerezler bu kapsamdadır. Çerez kuralının kaynağı 5(3) maddesidir: bir kullanıcının cihazına bilgi yazılması veya cihazından bilgi okunması, ancak kullanıcı açık ve kapsamlı biçimde bilgilendirildikten sonra ve rızasıyla mümkündür. İletimin gerçekleştirilmesi veya kullanıcının açıkça talep ettiği hizmetin sunulması için teknik olarak zorunlu işlemler bu şartın istisnasıdır.
GDPR ile ilişki lex specialis ilkesine dayanır: GDPR kişisel veri işlemenin genel çerçevesini çizer, ePrivacy ise elektronik haberleşme ve çerezler için özel kural koyar ve bu alanda önceliklidir. Rızanın ne zaman gerektiğini ePrivacy, geçerli bir rızanın hangi şartları taşıması gerektiğini GDPR belirler. Direktif olduğu için doğrudan uygulanmaz; her üye devlet kuralları kendi ulusal yasasıyla iç hukuka aktarır. Bu yüzden çerez kurallarının ayrıntıları ülkeden ülkeye küçük farklar gösterebilir.
Direktifin yerini alması amaçlanan ePrivacy Tüzüğü taslağı yıllarca uzlaşıya ulaşamadı ve AB Komisyonu taslağı 2025 başlarında resmen geri çekti; yürürlükteki metin 2002/58/EC direktifi olmaya devam ediyor ve yakın vadede beklenen bir tüzük yok. Siteler bu nedenle mevcut kurallara göre hareket etmelidir. Türkiye'de ePrivacy'nin birebir karşılığı olan ayrı bir çerez kanunu yoktur; çerez kullanımı KVKK'nın genel kuralları ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun çerez rehberi üzerinden değerlendirilir. Rehberdeki bilgilendirme ve rıza yaklaşımı, direktifin ilkeleriyle büyük ölçüde paraleldir.
Sık sorulan sorular
ePrivacy Direktifi ile GDPR arasındaki fark nedir?
GDPR, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin genel kuralları koyar: hukuki sebepler, ilkeler, haklar ve yaptırımlar. ePrivacy ise elektronik haberleşmeye özgü özel kurallar içerir; çerez rızası bunların en bilinenidir. Çakışma durumunda özel kural önce gelir: çerezin ne zaman rıza gerektirdiğini ePrivacy, bu rızanın nasıl geçerli olacağını GDPR belirler. İkisi rakip değil, birbirini tamamlayan metinlerdir.
ePrivacy Tüzüğü ne zaman yürürlüğe girecek?
Öngörülebilir bir tarih yoktur, çünkü taslak artık masada değildir: yıllarca uzlaşıya ulaşamayan tüzük önerisini AB Komisyonu 2025 başlarında resmen geri çekti. Yürürlükteki metin 2002/58/EC direktifi olmaya devam ediyor; üye devletlerin ulusal uygulama yasaları geçerliliğini koruyor. Site sahipleri için pratik sonuç nettir: beklenecek bir metin yok, mevcut bilgilendirme ve rıza kuralları geçerli.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.