Klavye navigasyonu, bir web sitesinin fare kullanmadan yalnızca klavye ile (Tab, Enter, ok tuşları) gezilebilmesi ve kullanılabilmesidir. Motor becerileri kısıtlı kullanıcılar ve ekran okuyucu kullanıcıları için temel gerekliliktir. WCAG, tüm işlevlerin klavyeyle çalıştırılabilmesini, klavye odağının görünür olmasını ve kullanıcının hiçbir bileşende kilitli kalmamasını ister.
WCAG'nin çalıştırılabilirlik ilkesi, tüm işlevlerin klavye ile kullanılabilmesini temel bir gereklilik olarak tanımlar. Bunun iki kritik tamamlayıcısı vardır: klavye odağının o an nerede olduğunu gösteren görünür bir odak göstergesi ve kullanıcıyı bir bileşenin içinde kilitleyen klavye tuzaklarının bulunmaması. Menüler, modallar, form adımları ve özel bileşenler dahil her etkileşim yalnızca Tab, Shift+Tab, Enter, boşluk ve ok tuşlarıyla tamamlanabilmelidir.
Sorunlar genellikle özel geliştirilmiş bileşenlerde ortaya çıkar: div ile yapılmış butonlar Tab sırasına girmez, özel açılır menüler ok tuşlarına yanıt vermez, modal kapatıldığında odak kaybolur. CSS ile odak çerçevesini (outline) kaldırmak da yaygın ve zararlı bir alışkanlıktır; odak göstergesi olmadan klavye kullanıcısı sayfada nerede olduğunu bilemez. Uzun sayfalarda tekrarlayan menüleri atlamayı sağlayan atlama bağlantıları (skip link), klavye kullanıcısının ana içeriğe hızla ulaşmasını sağlar.
Test için özel araç gerekmez: farenizi bırakın ve sitenizi yalnızca klavyeyle baştan sona kullanmayı deneyin. Her etkileşimli öğeye ulaşabiliyor, o an nerede olduğunuzu görebiliyor ve her akışı (kayıt, satın alma, form gönderimi) tamamlayabiliyor olmalısınız. Otomatik taramalar odak yönetimi sorunlarının bir bölümünü tespit eder; kalanı bu kısa manuel testle ortaya çıkar. Tespit edilen sorunlar kaynak kodda, bileşen düzeyinde düzeltilmelidir.
Sık sorulan sorular
Klavye navigasyonu nasıl test edilir?
Fareyi bırakıp siteyi yalnızca klavyeyle kullanın: Tab ile ileri, Shift+Tab ile geri gidin; Enter ve boşluk ile etkinleştirin; menü ve sekmelerde ok tuşlarını deneyin. Üç soruya yanıt arayın: Her etkileşimli öğeye ulaşabiliyor muyum? Odağın nerede olduğunu görebiliyor muyum? Kayıt ve satın alma gibi kritik akışları tamamlayabiliyor muyum? Modalların açılışında odağın içeri, kapanışında geri dönmesine özellikle bakın.
Odak göstergesi (focus indicator) neden önemlidir?
Odak göstergesi, klavye kullanıcısının sayfadaki konum duygusudur: hangi öğenin seçili olduğunu göstermezseniz kullanıcı körlemesine gezinir. Tasarım kaygısıyla outline özelliğini sıfırlamak bu yüzden ciddi bir erişilebilirlik hatasıdır. Doğru yaklaşım, göstergeyi kaldırmak değil markanıza uygun, yüksek kontrastlı bir odak stili tasarlamaktır. WCAG, klavye odağının görünür olmasını açık bir gereklilik olarak tanımlar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.