Kısa cevap: 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 32933) yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kapsamdaki her kurum, kuruluş ve şirketin kendi bünyesinde bir İnceleme Komisyonu kurmasını şart koşar. Komisyon; web sitesi ve mobil uygulamaların teknik incelemesini yapar, uyumsuzlukların giderilmesini izler ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na rapor verir. Genelge komisyonun varlığını ve görevlerini tanımlar; ancak üye sayısı, toplantı sıklığı, rapor formatı ve bildirim kanalı gibi işleyiş ayrıntıları için bugün itibarıyla yayımlanmış resmî bir şablon yoktur. Bu ayrıntılar kurum içi bir yönerge ile belirlenir ve resmî duyurular netleştikçe güncellenir. Bu rehberde tipik üye yapısını, kuruluş adımlarını, çalışma döngüsünü ve madde madde bir örnek yönerge şablonunu bulacaksınız.
1 yıl grubundaki kurumlar (kamu, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler ve diğerleri) için uyum süresi 21 Haziran 2026'da doldu; yükümlülük bugün yürürlüktedir. E-ticaret hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027'dir. Komisyon kurmak, bu yükümlülüğün en somut ve en hızlı atılabilecek adımıdır: teknik uyum aylar sürebilir, ancak komisyon bir yönetim kararıyla bu hafta kurulabilir. Genelge'nin kapsamı ve takvimi için 2025/10 Genelgesi regülasyon sayfamıza, sektör bazlı kontrol listesi için kurum kontrol listesi yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. Kurumunuzun özel durumu için hukuk danışmanınıza başvurun.
Genelge ne diyor: komisyonun görev tanımı
2025/10 sayılı Genelge, denetim ve uygulamayı üç komisyon düzeyinde örgütler. İzleme Komisyonu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında ulusal düzeyde uyumu izler. Danışma Komisyonu ilgili bakan yardımcısı başkanlığında teknik standartların güncellenmesi ve istişareden sorumludur. Üçüncüsü ve bu yazının konusu olan İnceleme Komisyonu ise merkezî bir kurul değildir: kapsamdaki her kurum kendi bünyesinde kurar.
Genelge çerçevesinde ve pratikte İnceleme Komisyonu'nun görev alanı dört başlıkta toplanır:
- Teknik inceleme: Kurumun web sitesi ve mobil uygulamalarını WCAG 2.2 Seviye A ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi" (31 kriter, 126 soru) üzerinden değerlendirmek
- Raporlama: Uyumluluk durumunu raporlamak ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na iletmek
- Giderim takibi: Tespit edilen uyumsuzlukların giderilmesini izlemek
- Sürekli izleme: Uyumun tek seferlik değil, sürekli bir durum olarak korunmasını gözetmek (logonun 2 yıllık geçerlilik ve yeniden değerlendirme döngüsünün doğal sonucu)
Uyumlu bulunan site ve uygulamalara Bakanlık tarafından Erişilebilirlik Logosu verilir; logo 2 yıl geçerlidir ve süre sonunda yeniden değerlendirme yapılır.
Dürüst bir uyarı: Genelge metni komisyonun varlığını ve görevlerini tanımlar, ancak logo başvurusunun tam prosedürü, rapor formatı, bildirim kanalı ve periyodu gibi işleyiş ayrıntılarının bir bölümü henüz ikincil düzenleme ve resmî duyurularla netleşmemiştir. Bu yazıda "bilinen" ile "henüz duyuru bekleyen" ayrımını her bölümde açıkça belirtiyoruz. Kurumunuz bir üst kuruma veya düzenleyici otoriteye bağlıysa (örneğin bankalar, telekom işletmecileri, kamu kurumları), kendi sektörünüze özgü süreci ilgili merciden teyit edin ve Bakanlık ile TİHEK duyurularını düzenli takip edin.
Komisyon kimlerden oluşmalı?
Genelge asgari üye sayısı veya zorunlu unvan listesi belirlemez. Pratikte işleyen komisyonlar, erişilebilirliğin üç boyutunu (teknik, hukuki, içerik) masada temsil eden yapılardır. Tipik bir kompozisyon şöyledir:
| Rol | Tipik profil | Komisyondaki katkısı |
|---|---|---|
| Başkan | CTO, IT direktörü veya bilgi işlem müdürü | Teknik yol haritası, kaynak ve bütçe planlaması, üst yönetimle köprü |
| Teknik üye | Front-end geliştirici, QA/test uzmanı | WCAG 2.2 denetimi, 126 soruluk kontrol listesi incelemesi, giderim işleri |
| Hukuk üyesi | Hukuk müşaviri veya dış avukat | Mevzuat takibi, beyan metinleri, risk değerlendirmesi |
| Uyum / KVKK irtibat | KVKK irtibat kişisi, uyum sorumlusu | Kayıt tutma disiplini, mevcut uyum süreçleriyle entegrasyon |
| İçerik üyesi | Dijital iletişim, kurumsal iletişim yöneticisi | İçerik erişilebilirliği: alternatif metinler, dokümanlar, video altyazıları |
| Dış paydaş (isteğe bağlı) | Erişilebilirlik danışmanı, engelli konfederasyonu temsilcisi | Ekran okuyucu testleri, gerçek kullanıcı deneyimi, uzman görüşü |
Kurum boyutuna göre bu yapı ölçeklenir:
- Küçük şirket (tek site, küçük ekip): 2-3 kişilik çekirdek yeterlidir. Teknik sorumlu ile yönetim/hukuk sorumluluğunu üstlenen bir yönetici rolleri paylaşır; dış danışman desteği noktasal alınır.
- Orta ölçek: 4-5 üye; teknik, hukuk, içerik ve uyum rollerinin her biri ayrı kişide olur.
- Büyük kurum, holding, kamu: 6 ve üzeri üye; her dijital varlık (ana site, mobil uygulama, alt markalar) için sorumlu atanır, gerekirse alt çalışma grupları kurulur.
Kritik olan üye sayısı değil, üç sorunun her toplantıda cevaplanabilmesidir: Teknik durum ne (tarama sonuçları), hukuki durum ne (mevzuat ve beyan), içerik durumu ne (yeni yayınlanan sayfalar ve dokümanlar).
Kuruluş adımları: karar, yönerge, görev dağılımı, takvim
Önce dürüst bir tespit: bugün itibarıyla komisyon kuruluşu için yayımlanmış resmî bir form, standart bir başvuru süreci veya merkezî bir tescil mekanizması yoktur. Bu bir eksiklik değil, fırsattır: kuruluşu kendi kurumsal usulünüzle, yazılı ve tarihli biçimde yapmanız yeterlidir. Yazılı kayıt önemlidir, çünkü olası bir denetimde "komisyonumuz var ve çalışıyor" iddianızın kanıtı bu belgelerdir.
Önerilen kuruluş sırası:
- Yönetim kararı: Şirketlerde yönetim kurulu kararı veya genel müdür oluru, kamu kurumlarında makam onayı. Kararda komisyonun kuruluş amacı, dayanağı (5378 sayılı Kanun ve 2025/10 Genelgesi) ve başkanı belirtilir.
- Yönerge hazırlanması: Görev, yetki ve çalışma usulünü tanımlayan kurum içi belge (aşağıdaki şablona bakın).
- Üye atamaları ve görev dağılımı: Her üyenin sorumluluk alanı yazılı olarak netleştirilir; başkan ve raportör belirlenir.
- Dijital varlık envanteri: Komisyonun ilk işi kapsamı çıkarmaktır: ana site, alt alan adları, mobil uygulamalar, self servis portallar, üçüncü taraf gömülü bileşenler.
- Mevcut durum incelemesi: Otomatik tarama ile başlanır, kontrol listesinin otomatik test edilemeyen soruları manuel incelemeyle tamamlanır ve bir başlangıç raporu yazılır.
- Takvim: Toplantı periyodu (öneri: ayda bir), iç raporlama periyodu (öneri: çeyreklik) ve yıllık kapsamlı değerlendirme tarihi belirlenip yönergeye işlenir.
Bu altı adımın ilk üçü bir hafta içinde tamamlanabilir. Dördüncü ve beşinci adım, sitenizin büyüklüğüne göre 2-6 hafta sürer.
Örnek kurum içi yönerge şablonu
Not: Aşağıdaki metin örnek/şablon niteliğindedir, resmî bir format değildir. Bakanlık tarafından yayımlanmış standart bir yönerge şablonu bugün itibarıyla bulunmamaktadır. Metni kurumunuzun unvanına, organizasyon yapısına ve iç mevzuat usulüne uyarlayın; yayımlamadan önce hukuk birimine inceletin.
[Kurum Unvanı] Dijital Erişilebilirlik İnceleme Komisyonu Yönergesi
Madde 1: Amaç. Bu Yönerge'nin amacı; Kurumun web siteleri ve mobil uygulamalarının erişilebilirliğinin incelenmesi, raporlanması ve uyumsuzlukların giderilmesinin izlenmesi için kurulan İnceleme Komisyonu'nun oluşumunu, görevlerini ve çalışma usulünü düzenlemektir.
Madde 2: Kapsam. Yönerge; Kuruma ait tüm web siteleri, alt alan adları, mobil uygulamalar ve Kurum adına üçüncü taraflarca işletilen dijital hizmetleri kapsar.
Madde 3: Dayanak. Bu Yönerge; 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4: Tanımlar. WCAG 2.2: W3C Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu sürüm 2.2. Kontrol Listesi: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nca yayımlanan Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi. Giderim: Tespit edilen uyumsuzluğun ortadan kaldırılması.
Madde 5: Komisyonun oluşumu. Komisyon; bir başkan ve en az [iki] üyeden oluşur. Üyeler [makam/organ] tarafından atanır. Başkanın yokluğunda [yedek başkan] toplantıya başkanlık eder. Komisyon, ihtiyaç halinde dış uzman ve engelli sivil toplum kuruluşu temsilcilerini oy hakkı olmaksızın toplantıya davet edebilir.
Madde 6: Görev ve yetkiler. Komisyon; (a) kapsamdaki dijital varlıkların envanterini tutar, (b) WCAG 2.2 Seviye A ve Kontrol Listesi'ne göre incelemeler yapar veya yaptırır, (c) bulguları önceliklendirir ve giderim planını onaylar, (d) giderim ilerlemesini izler, (e) uyumluluk raporlarını hazırlar ve ilgili mercilere iletilmesini sağlar, (f) erişilebilirlik beyanının güncel tutulmasını gözetir, (g) ilgili birimlerden bilgi ve belge talep edebilir.
Madde 7: Çalışma usulü. Komisyon [ayda bir] olağan toplanır; başkanın çağrısıyla olağanüstü toplanabilir. Kararlar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınır. Toplantılar tutanağa bağlanır; tutanak ve ekleri [birim] tarafından arşivlenir.
Madde 8: İnceleme ve raporlama. Komisyon [üç ayda bir] iç durum raporu, yılda bir kapsamlı değerlendirme raporu hazırlar. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na yapılacak raporlamalar, Bakanlıkça duyurulan usul ve formata göre gerçekleştirilir; usul netleşene kadar raporlar iç arşivde denetime hazır tutulur.
Madde 9: Giderim takibi. Her bulgu; önem derecesi, sorumlu birim ve hedef tarih ile kayıt altına alınır. Kritik bulgular için hedef süre [30 gün], diğerleri için [90 gün] olarak önerilir; süreler Komisyon kararıyla güncellenebilir.
Madde 10: Kayıtlar. Tarama raporları, tutanaklar, giderim kayıtları ve Bakanlıkla yazışmalar en az [5] yıl saklanır.
Madde 11: Yürürlük. Bu Yönerge [onay makamı] onayıyla yürürlüğe girer.
Köşeli parantezli değerler kurumunuzun tercihine bırakılmıştır; mevzuattan gelen sabit değerler değildir.
Komisyonun çalışma döngüsü
Komisyon bir kereliğine kurulan değil, düzenli dönen bir çark işletir. Döngü beş adımdan oluşur:
| Adım | Yapılan iş | Önerilen sıklık |
|---|---|---|
| 1. Tarama ve inceleme | Otomatik WCAG taraması + kontrol listesinin manuel soruları + mümkünse ekran okuyucu testi | Aylık otomatik, çeyreklik manuel |
| 2. Önceliklendirme | Bulguları kritik/ciddi/orta/düşük olarak sınıflandırma, sorumlu ve hedef tarih atama | Her tarama sonrası |
| 3. Giderim ve doğrulama | Düzeltmelerin yapılması, düzeltme sonrası yeniden tarama ile kapatma | Sürekli |
| 4. Raporlama | İç durum raporu + Bakanlığa raporlama (duyurulan usule göre) | Çeyreklik iç, resmî usul netleşince resmî takvim |
| 5. Beyan güncelleme | Erişilebilirlik beyanında uyum durumu, bilinen istisnalar ve iletişim kanalının güncellenmesi | Her önemli değişiklikte, en az yılda bir |
İki nokta özellikle önemlidir. Birincisi, her sürüm bir regresyon riskidir: yeni bir kampanya sayfası, tema değişikliği veya üçüncü taraf script, daha önce temiz olan bir sayfayı bozabilir. Bu yüzden tarama, sürüm döngüsüne bağlanmalıdır. İkincisi, komisyonun ürettiği kayıtlar yalnızca iç disiplin için değildir; TİHEK gözetimi ve olası denetim senaryolarında kurumun özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinin belgesidir. Denetim tarafının nasıl işlediğine dair ayrıntılar için TİHEK ve denetim süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan 5 hata
- Kâğıt üstünde komisyon. Karar alınır, yönerge yazılır, komisyon bir daha toplanmaz. Denetimde "kuruluş belgesi var ama altı aydır tutanak yok" tablosu, hiç kurmamış olmaktan yalnızca bir adım iyidir. Takvimi yönergeye yazın ve uygulayın.
- İşi yalnızca IT'ye bırakmak. Erişilebilirlik sadece kod değildir: PDF dokümanları, video altyazıları, alternatif metinler ve beyan metni içerik ve hukuk ekiplerinin işidir. Tek birimli komisyon bu alanları sistematik olarak kaçırır.
- Tek seferlik denetimle yetinmek. "Haziran'da taradık, uyumluyuz" cümlesi Temmuz'daki ilk sürümle geçersizleşir. Uyum bir fotoğraf değil, film gibidir; logo dahi 2 yılda bir yeniden değerlendirmeye tabidir.
- Kayıt tutmamak. Bulgular e-postalarda, düzeltmeler geliştiricilerin hafızasında kalır. Hangi bulgunun ne zaman kapatıldığı gösterilemezse giderim takibi yapılmış sayılmaz. Tarih damgalı rapor ve tutanak arşivi şarttır.
- Widget'ı tek başına çözüm sanmak. Erişilebilirlik widget'ları kullanıcı deneyimini iyileştiren değerli bir katmandır; ancak alt metinler, form etiketleri ve klavye tuzakları gibi kaynak kod sorunlarının yerine geçmez. Komisyon, widget'ı giderim planının tamamlayıcısı olarak konumlandırmalıdır, alternatifi olarak değil.
cerez.io panelinin komisyona sunduğu araçlar
Komisyonun çalışma döngüsündeki üç adım (tarama, izleme, belgeleme) araçsız yürütüldüğünde en çok emek yutan kısımdır. cerez.io Accessibility Widget paneli bu üç adımı komisyon için pratikleştirir: otomatik WCAG 2.2 taraması ihlalleri Critical/Serious/Moderate/Minor önem dereceleriyle listeler, 0-100 uyumluluk skoru ve trend grafiği toplantıdan toplantıya ilerlemeyi görünür kılar, PDF ve CSV rapor çıktıları tutanak ekine girecek biçimde arşivlenir. Erişilebilirlik beyanı üreteci ise beyan güncelleme adımını dakikalara indirir. Bu araçlar komisyonun incelemesini destekler, ilerlemeyi ölçer ve belgeler; kontrol listesinin manuel sorularının, kullanıcı testlerinin ve nihai uyum değerlendirmesinin yerine geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Komisyon için resmî bir format veya bildirim zorunluluğu var mı?
Kısa cevap: Genelge komisyonun kurulmasını ve Bakanlığa raporlamayı şart koşar; ancak bugün itibarıyla kamuya duyurulmuş standart bir kuruluş formu, merkezî tescil veya bildirim mekanizması yayımlanmamıştır. Komisyonu kendi kurumsal usulünüzle, yazılı ve tarihli kararla kurmanız yeterlidir. Raporlama usulü ve olası bildirim yükümlülükleri ikincil düzenlemelerle netleşebilir; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile TİHEK duyurularını takip edin ve bağlı olduğunuz üst kurumun sürecini teyit edin.
Küçük bir şirketiz; komisyonu iki kişiyle kurabilir miyiz?
Kısa cevap: Genelge asgari üye sayısı belirlemez. Teknik sorumluluğu üstlenen bir kişi ile yönetim ve hukuk sorumluluğunu üstlenen bir yöneticiden oluşan iki kişilik çekirdek, küçük yapılarda pratikte işletilebilir. Kritik olan sayı değil, üç görevin (inceleme, giderim takibi, raporlama) sahipsiz kalmamasıdır. Eksik uzmanlık alanlarını noktasal dış danışmanlıkla tamamlayabilirsiniz.
Komisyon raporu ne sıklıkla hazırlanmalı?
Kısa cevap: Resmî bir periyot bugün itibarıyla duyurulmamıştır. Pratik öneri: çeyreklik iç durum raporu, her büyük sürüm sonrası ara inceleme ve yılda bir kapsamlı değerlendirme. Bu ritim, hem uyumun sürekliliğini sağlar hem de resmî raporlama usulü duyurulduğunda elinizde hazır ve güncel veri olmasını garanti eder. Resmî bir takvim yayımlanırsa ona uyun.
Dış danışman zorunlu mu?
Kısa cevap: Hayır, Genelge'de dış danışman şartı yoktur; komisyon tamamen iç kadrolarla kurulabilir. Bununla birlikte ekran okuyucu testleri, gerçek kullanıcı deneyimi ve kontrol listesinin yoruma açık soruları için erişilebilirlik uzmanı veya engelli konfederasyonu temsilcisi desteği incelemenin kalitesini belirgin biçimde artırır. Özellikle ilk kapsamlı denetimde dış göz önerilir.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (PDF)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Genelge metni (PDF)
- TİHEK basın açıklaması
- WCAG 2.2, W3C resmî metni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir. Komisyon yapınız ve raporlama yükümlülükleriniz hakkında kesin karar için hukuk danışmanınıza başvurun ve resmî duyuruları takip edin.
Komisyonunuzun ilk toplantısına veriyle gidin. Ücretsiz başla: sitenizi WCAG 2.2'ye göre tarayın, skoru ve bulgu listesini komisyon gündemine taşıyın. Plan seçenekleri için fiyatlandırma sayfasına göz atın.