Kısa cevap: Erişilebilirlik Logosu, 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (Resmî Gazete 21.06.2025, sayı 32933) kapsamında uyumlu bulunan web siteleri ve mobil uygulamalara Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen resmî teşvik işaretidir. Logo 2 yıl geçerlidir; süre sonunda yeniden değerlendirme gerekir. Uyumun teknik ölçütü WCAG 2.2 A seviyesi ile Bakanlığın kontrol listesi (31 kriter, 126 soru), değerlendirmenin girdisi ise kurumun kendi bünyesinde kurduğu İnceleme Komisyonu raporudur. Başvuru formunun, portalın ve değerlendirme takviminin resmî ayrıntıları henüz ikincil düzenleme ve duyurularla netleşmemiştir; bu yazı bilinenler ile duyuruya bağlı kalan noktaları ayırarak anlatır. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.
Erişilebilirlik Logosu nedir, neden var?
2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi iki ayaklı bir model kurar: bir yanda yükümlülük (kapsamdaki kurumların web sitelerini ve mobil uygulamalarını WCAG 2.2 A seviyesine ve Bakanlık kontrol listesine uygun hale getirmesi), diğer yanda teşvik. Erişilebilirlik Logosu bu teşvik ayağının somut çıktısıdır: Genelge metnine göre uyumlu bulunan web siteleri ve mobil uygulamalara Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilir.
Logonun temel özellikleri Genelge metninden ve resmî açıklamalardan bilinmektedir:
- Veren makam: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Konusu: Web sitesi ve mobil uygulama (kurumun tamamı değil, ilgili dijital varlık değerlendirilir)
- Geçerlilik: 2 yıl; sonrasında yeniden değerlendirme
- Niteliği: Zorunluluk değil, uyumun resmî olarak tanınması
Buradaki ayrım önemli: uyum zorunludur, logo değildir. Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler ve diğer 1 yıl grubu için son tarih 21 Haziran 2026'da geçti; yükümlülük yürürlüktedir. E-ticaret hizmet sağlayıcıları (6563 sayılı Kanun kapsamı) için son tarih 21 Haziran 2027'dir. Logo ise bu yükümlülüğü yerine getirdiğinizi görünür kılan, gönüllü talep edilen bir tanıma mekanizmasıdır. Genelgenin kapsamı ve takvimi için 2025/10 Genelgesi rehberimize bakabilirsiniz.
Bilinen şartlar: standart, komisyon raporu, Bakanlık değerlendirmesi
Logo sürecinde neyin kesin, neyin henüz duyuruya bağlı olduğunu ayırmak, yanlış beklenti kurmamak için kritik. Aşağıdaki tablo mevcut resmî kaynaklara (Genelge metni, TİHEK açıklaması, Bakanlık yayınları) dayanır:
| Konu | Durum | Ne biliyoruz? |
|---|---|---|
| Teknik standart | Kesin | WCAG 2.2 A seviyesi + Bakanlığın "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi" (31 kriter, 126 soru) |
| İnceleme Komisyonu | Kesin | Kapsamdaki her kurum kendi bünyesinde kurar; teknik inceleme ve raporlama yapar, giderimi izler, Bakanlığa rapor verir |
| Logoyu veren makam | Kesin | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, uyumlu bulunanlara verir |
| Geçerlilik süresi | Kesin | 2 yıl; sonrasında yeniden değerlendirme |
| Başvuru formu / portal | Duyuruya bağlı | Resmî başvuru kanalının biçimi ikincil düzenleme ve duyurularla netleşecek |
| Değerlendirme takvimi | Duyuruya bağlı | Bakanlık incelemesinin süresi ve aşamaları henüz resmî olarak ilan edilmedi |
| Logo görseli ve kullanım kuralları | Duyuruya bağlı | Sergileme biçimi ve marka kullanım esasları duyurulara bağlı |
Özetle bilinen akış şudur: kurum içi İnceleme Komisyonu siteyi ve uygulamayı teknik olarak inceler, uyum raporunu hazırlar ve Bakanlığa sunar; Bakanlık değerlendirmesi sonucunda uyumlu bulunan dijital varlıklara logo verilir. Komisyonun kuruluşu ve çalışma düzeni için İnceleme Komisyonu kurulum rehberimiz adım adım bir çerçeve sunar.
Bunun ötesindeki ayrıntılar (form adı, portal adresi, başvuru dönemleri, itiraz usulü) için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın resmî duyurularını takip edin ve kurumunuzun bağlı olduğu süreci kendi kanallarınızdan teyit edin. Bu yazıda duyurulmamış hiçbir prosedür adımı, form adı veya süre uydurulmamıştır; üçüncü taraf kaynaklarda gördüğünüz kesin ifadeli "başvuru adımları" listelerine ihtiyatla yaklaşın.
Başvuru öncesi hazırlık: tarama, giderim, beyan, komisyon dosyası
Başvuru kanalının ayrıntısı netleşmemiş olsa da hazırlık disiplini bellidir; çünkü logo değerlendirmesinin girdisi, denetimde de istenecek olan aynı kanıt setidir. Duyuru geldiğinde dosyası hazır olan kurum ile sıfırdan başlayan kurum arasındaki fark aylarla ölçülür. Önerilen hazırlık sırası:
- Kapsam envanteri çıkarın. Hangi web siteleri ve mobil uygulamalar kurumunuza ait? Alt alan adları, e-hizmet portalları ve kampanya siteleri dahil tam liste yapın.
- Mevcut durum taraması yapın. WCAG 2.2 A kriterleri ve Bakanlık kontrol listesinin 126 sorusu üzerinden otomatik + manuel tarama çalıştırın. Otomatik araçlar ihlallerin bir bölümünü yakalar; klavye testi ve ekran okuyucu kontrolü gibi manuel adımlar şarttır.
- Bulguları önceliklendirip giderin. Kritik kullanıcı akışlarından başlayın: ana sayfa, arama, form ve başvuru akışları, ödeme veya e-hizmet ekranları. Her giderimi tarih ve kapsamıyla kayıt altına alın.
- Erişilebilirlik beyanı yayımlayın. Sitenizin uyum durumunu, bilinen istisnaları ve geri bildirim kanalını açıklayan bir beyan sayfası hazırlayıp footer'dan bağlayın. Beyan, hem kullanıcıya hem değerlendiriciye kurumun durumu sahiplendiğini gösterir.
- Komisyon dosyasını derleyin. Komisyon kararı ve üye listesi, tarama raporları, giderim kayıtları, beyan metni ve izleme planını tek bir dosyada toplayın. Bu dosya hem olası logo değerlendirmesinin hem de bir denetimin ortak temelidir.
Bu disiplin, TİHEK gözetimindeki denetim sürecine hazırlık ile birebir aynıdır: logo için hazırlanan kurum, denetime de hazırlanmış olur. İki süreç için iki ayrı efor harcamak gerekmez.
Logonun değeri: ihale, kurumsal alıcı, itibar
Logo hukuken bir zorunluluk olmadığına göre neden uğraşmalı? Çünkü pratik değeri, alma maliyetinin (zaten zorunlu olan uyum çalışması + dosyalama) çok üzerindedir:
- Kamu ihaleleri ve tedarik süreçleri: Kamu alımlarında ve kurumsal tedarik değerlendirmelerinde erişilebilirlik kanıtı giderek daha sık sorulmaktadır. Bakanlık onaylı bir logo, "uyumluyuz" beyanından çok daha güçlü bir kanıttır.
- Kurumsal alıcılar (B2B): Bankalar, telekom operatörleri ve büyük e-ticaret platformları kendi tedarikçilerinin dijital varlıklarını da sorgulamaya başlıyor. Tedarik zincirinde erişilebilirlik kanıtı sunabilmek rekabet avantajıdır.
- İtibar ve kapsayıcılık iletişimi: Türkiye'de milyonlarca kullanıcıyı ilgilendiren bir konuda resmî tanıma, kurumsal iletişimde somut ve doğrulanabilir bir mesajdır; genel geçer "herkes için erişilebilir" söyleminden ayrışır.
- Resmî görünürlük (duyuruya bağlı): Logo alan kurumların Bakanlık nezdinde nasıl duyurulacağı (liste, tanıtım vb.) henüz netleşmedi; resmî bir görünürlük mekanizması duyurulursa bu, hem vatandaşlar hem iş ortakları için referans işlevi görecektir.
Bir not: logo pazarlama değeri taşısa da bir muafiyet belgesi değildir. Logo aldıktan sonra siteye eklenen yeni bir modül veya yeniden tasarım uyumu bozarsa sorumluluk devam eder. Bu yüzden logoyu bir "bitiş çizgisi" değil, sürekli uyum döngüsünün ara çıktısı olarak konumlandırmak doğru yaklaşımdır.
2 yıl sonra ne olur: yenileme ve sürekli uyum
Genelge modelinin en dikkat çekici tasarım kararlarından biri logonun süreli olmasıdır: 2 yıl geçerlidir, sonrasında yeniden değerlendirme gerekir. Bu, web erişilebilirliğinin doğasına uygun bir kurgu. Bir bina rampası bir kez yapılır ve yerinde kalır; bir web sitesi ise her sürüm yayınında, her yeni kampanya sayfasında, her üçüncü taraf script eklendiğinde değişir. İki yıl önce uyumlu olan bir site bugün uyumsuz olabilir.
Yenileme değerlendirmesinin usul ayrıntıları da ilk başvuru gibi resmî duyurulara bağlıdır; ancak mantık bellidir: güncel bir tarama, güncel bir komisyon raporu ve aradaki dönemde uyumun korunduğunu gösteren kayıtlar. Bunu iki yılda bir yaşanan bir kriz haline getirmemek için öneri şudur:
- Sürekli tarama: Aylık veya haftalık otomatik tarama ile skorunuzu izleyin; regresyonu yayın anında yakalayın.
- Yayın süreci entegrasyonu: Yeni sayfa ve özellikler canlıya çıkmadan erişilebilirlik kontrolünden geçsin; sorunu üretim ortamında değil geliştirme aşamasında yakalamak her zaman ucuzdur.
- Komisyonun yaşayan dosyası: İnceleme Komisyonu yılda en az bir kez toplansın, raporunu güncellesin. Yenileme zamanı geldiğinde dosya zaten güncel olur.
- Beyanın güncelliği: Erişilebilirlik beyanındaki durum bilgisi ve tarih güncel tutulsun; bayat bir beyan, değerlendirmede kurum aleyhine izlenim yaratır.
Bu döngüyü kuran kurum için 2 yıllık yenileme bir formaliteye dönüşür; kurmayan kurum için ise her seferinde sıfırdan bir proje demektir.
Logo alamadıysanız: eksik giderme döngüsü
Değerlendirme sonucunda uyumlu bulunmamak sürecin sonu değildir; Genelge modelinin bütün kurgusu tespit, giderim ve yeniden değerlendirme döngüsü üzerine kuruludur. İnceleme Komisyonu'nun görev tanımında giderimin izlenmesi zaten vardır. Olumsuz sonuç alan veya kendi iç incelemesinde eksik bulan bir kurum için izlenecek yol:
- Bulgu listesini kritere bağlayın. Her eksiği ilgili WCAG 2.2 kriterine ve kontrol listesi sorusuna eşleyin; "site erişilebilir değil" gibi genel ifadeler yerine ölçülebilir maddeler çıkarın.
- Kök nedene inin. Aynı hata yüz sayfada görünüyorsa sorun genellikle tek bir şablon veya bileşendedir; şablonu düzeltmek yüz sayfayı birden düzeltir.
- Giderim planına tarih verin. Her madde için sorumlu ve hedef tarih atayın; komisyon bu planı izlesin ve kapanışları tutanağa geçirsin.
- Doğrulama taraması yapın. Giderim sonrası aynı kriter setiyle yeniden tarayın; düzelttiğinizi kanıtla gösterin.
- Süreci belgeleyin. Olumsuz bir değerlendirmenin ardından hızlı ve belgeli bir giderim döngüsü, kurumun iyi niyetini ve yönetişim olgunluğunu gösterir; bir sonraki değerlendirmenin en güçlü girdisidir.
Web tarafında bugün doğrudan bir para cezası tarifesi bulunmadığını hatırlatalım: 5378 sayılı Kanun'daki 5.000–25.000 TL/tespit tarifesi mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir. Ancak bu, eksiklerin sonuçsuz kaldığı anlamına gelmez; denetim yükü, TİHEK gözetimi, ihale şartları ve itibar riski giderim döngüsünü ertelememek için yeterli sebeptir.
cerez.io hazırlık paketi
cerez.io, logo vermez ve logo garantisi de sunmaz; o yetki yalnızca Bakanlıktadır. Yaptığımız şey, yukarıda anlatılan hazırlık disiplininin araç tarafını tek panelde toplamak:
- WCAG taraması ve skor takibi: Siteniz WCAG 2.2 kriterleri üzerinden taranır, 0–100 uyum skoru ve önem derecesine göre sıralanmış ihlal listesi üretilir; zaman içindeki trend komisyon raporuna doğrudan girdi olur.
- Erişilebilirlik beyanı oluşturucu: Uyum durumunuzu, istisnaları ve geri bildirim kanalını içeren beyan metnini üretir; ürettiğiniz metin örnek/şablon niteliğindedir, resmî bir format değildir ve kurumunuzun gözden geçirmesiyle yayımlanmalıdır.
- Erişilebilirlik widget'ı: Kullanıcı tarafında font, kontrast, animasyon ve okuma desteği gibi tercihleri runtime sunar; kaynak koddaki uyum çalışmasının yerine geçmez, onu tamamlar.
Bu üçlü, komisyon dosyanızın "tarama raporu + giderim takibi + beyan" bölümlerini besler; uyum çalışmasını destekler, ölçer ve belgeler.
Sıkça Sorulan Sorular
Logo başvurusu nereden yapılır?
Kısa cevap: Resmî başvuru kanalının (form, portal veya yazışma usulü) ayrıntısı henüz ikincil düzenleme ve duyurularla netleşmemiştir. Bilinen çerçeve şudur: İnceleme Komisyonu raporu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na sunulur ve Bakanlık değerlendirmesi sonucunda uyumlu bulunanlara logo verilir. Güncel usul için Bakanlığın resmî duyurularını takip edin ve kurumunuzun bağlı olduğu süreci kendi kanallarınızdan teyit edin.
Logo almak zorunlu mu?
Kısa cevap: Hayır. Zorunlu olan, kapsamdaki kurumların WCAG 2.2 A seviyesi ve Bakanlık kontrol listesine uyum sağlamasıdır; 1 yıl grubunun son tarihi 21 Haziran 2026'da geçmiştir, e-ticaret için son tarih 21 Haziran 2027'dir. Logo ise bu uyumun Bakanlıkça tanınmasını sağlayan gönüllü bir teşvik mekanizmasıdır. Logo almamak tek başına bir yaptırım doğurmaz; uyumsuz olmak ise denetim ve itibar riski doğurur.
Logo cezadan korur mu?
Kısa cevap: Logo bir muafiyet belgesi değildir. Ayrıca web tarafında bugün doğrudan bir ceza tarifesi de yoktur: 5378 sayılı Kanun'daki 5.000–25.000 TL/tespit tarifesi mevcut haliyle fiziksel erişilebilirliğe yöneliktir. Web için asıl risk denetim, TİHEK gözetimi, ihale şartları ve itibardır. Logo, uyumunuzu belgeleyen güçlü bir kanıt olarak bu risklerin yönetiminde yardımcı olur; ancak logo sonrası uyumu bozan değişikliklerin sorumluluğu devam eder. Bu bilgiler hukuki tavsiye değildir; kurumunuzun durumu için avukatınıza danışın.
Widget kurmak logo için yeterli mi?
Kısa cevap: Hayır. Erişilebilirlik widget'ı kullanıcı tercihi katmanı sunan yararlı bir tamamlayıcıdır; ancak değerlendirmenin konusu sitenin kendisidir: semantik HTML, alternatif metinler, form etiketleri, klavye navigasyonu ve kontrast gibi kriterler kaynak kodda karşılanmalıdır. Doğru kurgu, kaynak kod uyumu + tarama ve giderim döngüsü + beyan + widget kombinasyonudur; widget bu zincirin tek halkası olamaz.
Kaynaklar
- Resmî Gazete: 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (PDF)
- TİHEK basın açıklaması
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Genelge metni (PDF)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Genelge alternatif metin versiyonu (PDF)
- WCAG 2.2: W3C resmî standardı
Genelgenin tamamı için 2025/10 Genelgesi kurum kontrol listesi yazımıza, denetim tarafı için TİHEK denetim süreci rehberimize bakabilirsiniz.
Logo değerlendirmesine hazır bir dosya, denetime de hazır bir dosyadır. Ücretsiz başla: tarama raporu, beyan üreteci ve skor takibini tek panelde kurun. Plan seçenekleri için fiyatlandırma sayfasına göz atın.